รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                  กระบวนการที่ลูกกินนมแม่นั้น จะมีการส่งเสริมพัฒนาการของระบบประสาทจากที่ทารกได้รับการโอบกอดเนื้อแนบเนื้อกับมารดาขณะอยู่บนอก ผิวสัมผัสกันของมารดาและทารกจะช่วยกระตุ้นพัฒนาการของระบบประสาทให้มีการเชื่อมโยงกันที่ดี การขยับร่างกายที่พยายามให้เกิดท่าที่เหมาะสมที่สุดในการอมหัวนมและลานนมจะช่วยในการพัฒนาการของระบบกล้ามเนื้อและกระดูก ขณะที่ระหว่างการดูดนมสายตามารดาและทารกที่สบกันจะช่วยในการสร้างความรักความผูกพันกันระหว่างมารดาและทารก การที่มารดาสื่อสารพูดคุยกับลูกขณะที่ลูกกินนมจะช่วยพัฒนาการทางด้านการสื่อสารของทารกด้วย ดังนั้น จึงไม่น่าแปลกใจที่จะพบว่า ทารกที่กินนมแม่จะมีความเฉลียวฉลาดมากกว่า และมีพัฒนาการในด้านต่าง ๆ ดังที่กล่าวมาแล้วสูงกว่า นอกเหนือจากนี้ ยังพบว่าการให้ทารกได้กินนมแม่อย่างเดียวนานหกเดือน อาจช่วยลดการเกิดการปัสสาวะรดที่นอนชนิดปฐมภูมิในวัยเด็ก (primary enuresis) โดยมีการศึกษาทารกที่กินนมแม่น้อยกว่า 4 เดือนมีความสัมพันธ์กับการพบการเกิดการปัสสาวะรดที่นอนสูงกว่า¹

เอกสารอ้างอิง

1. de Oliveira DM, Dahan P, Ferreira DF, et al. Association between exclusive maternal breastfeeding during the first 4 months of life and primary enuresis. J Pediatr Urol 2016;12:95 e1-6.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                  โดยทั่วไป เรามักทราบกันดีว่า นมแม่มีประโยชน์ แต่เราทราบกันหรือไม่ว่า การกินนมแม่นั้นช่วยลดการเสียชีวิตของทารกได้ ทารกที่กินนมแม่อย่างเดียวจะมีความเสี่ยงในการเสียชีวิตจากการติดเชื้อต่ำกว่าทารกที่ไม่ได้กินนมแม่อย่างเดียว¹ โดยทารกที่กินนมแม่จะช่วยป้องกันการติดเชื้อในทางเดินอาหาร จึงพบการทำงานของกระเพาะอาหารและลำไส้ที่ผิดปกติและอาการท้องเสียน้อยกว่า ทารกที่ไม่ได้กินนมแม่มีอัตราการเสียชีวิตจากปอดบวมสูงกว่าทารกที่กินนมแม่อย่างเดียว 14 เท่า (95%CI 0.67-332.74)² และการเริ่มกินนมแม่ของทารกเร็วภายในหนึ่งชั่วโมงแรกหลังคลอดจะช่วยลดอัตราการเสียชีวิตของทารกแรกเกิดได้³ นอกจากนี้ในมารดาที่ติดเชื้อเอชไอวีที่ไม่สามารถจะเลี้ยงลูกด้วยนมผงดัดแปลงสำหรับทารกตลอดหกเดือน การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวยังเป็นทางเลือกหนึ่งซึ่งช่วยลดอัตราการเสียชีวิตของทารก⁴

เอกสารอ้างอิง

1. Khan J, Vesel L, Bahl R, Martines JC. Timing of Breastfeeding Initiation and Exclusivity of Breastfeeding During the First Month of Life: Effects on Neonatal Mortality and Morbidity-A Systematic Review and Meta-analysis. Matern Child Health J 2014.
2. Lamberti LM, Zakarija-Grkovic I, Fischer Walker CL, et al. Breastfeeding for reducing the risk of pneumonia morbidity and mortality in children under two: a systematic literature review and meta-analysis. BMC Public Health 2013;13 Suppl 3:S18.
3. Boccolini CS, Carvalho ML, Oliveira MI, Perez-Escamilla R. Breastfeeding during the first hour of life and neonatal mortality. J Pediatr (Rio J) 2013;89:131-6.
4. Natchu UC, Liu E, Duggan C, et al. Exclusive breastfeeding reduces risk of mortality in infants up to 6 mo of age born to HIV-positive Tanzanian women. Am J Clin Nutr 2012;96:1071-8.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               การที่ทารกดูดนมจากเต้านมของมารดาได้ จะต้องมีความพร้อมของการทำงานของระบบกล้ามเนื้อ กระดูก และระบบประสาทที่จะช่วยให้เกิดการประสานงานของการทำงานของระบบกล้ามเนื้อให้สามารถทำงานได้อย่างเป็นขั้นตอนที่มีความจำเพาะและเหมาะสม ซึ่งในทารกที่คลอดก่อนกำหนดมักพบการทำงานของระบบกล้ามเนื้อ กระดูก และระบบประสาทที่ไม่สมบูรณ์ ทำให้การเข้าเต้าของทารกที่ต้องประกอบด้วยการอ้าปากกว้าง เพื่ออมหัวนมและลานนม ซึ่งเป็นการทำงานของกล้ามเนื้อและกระดูกขากรรไกร ร่วมกับการหดรัดตัวของกล้ามเนื้อของลิ้นเป็นคลื่นจากทางด้านหน้าไปด้านหลัง ไม่สามารถกดไล่น้ำนมจากท่อน้ำนมในเต้านมของมารดาและสร้างแรงดูดในช่องปากและลำคอ เพื่อช่วยให้น้ำนมที่ไหลออกมาจากเต้านมได้รับการส่งผ่านเข้าสู่หลอดอาหารและลงไปในกระเพาะของทารก จะเห็นว่าในขณะเดียวกัน การทำงานระบบกล้ามเนื้อและกระดูกจากการเข้าเต้าของทารก จะช่วยสร้างให้เกิดการเคลื่อนไหวของขากรรไกรของทารกที่เหมาะสม ซึ่งส่งผลให้เกิดการป้องกันการสบฟันที่ผิดปกติของทารก โดยมีการศึกษาพบว่า ทารกที่กินนมแม่จะพบการสบฟันที่ผิดปกติทางด้านหลัง (posterior crossbites malocclusion) และการสบฟันที่ผิดปกติชนิดที่ 2 (class 2 malocclusion) ได้น้อยกว่า¹ 

เอกสารอ้างอิง

1. Borrie F. Breastfeeding and occlusal development. Evid Based Dent 2018;19:5.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                 คนทั่วไปมักเคยได้ยินคำว่า “ออทิสติก” โดยเข้าใจกันว่าเด็กกลุ่มนี้จะมีพฤติกรรมแปลก ๆ ทำให้การเข้าสังคมยาก ซึ่งก็ถือว่าเป็นความเข้าใจเบื้องต้นที่มีความถูกต้อง แต่ถ้าจะอธิบายถึงออทิสติกในความหมายที่ชัดเจนขึ้น ควรอธิบายว่า เด็กกลุ่มนี้จะมีความผิดปกติของทักษะในด้านการสื่อสารและการเข้าสังคม โดยที่ตัวโรคออทิสติกมักพบความรุนแรงของอาการที่แตกต่างกัน จึงมักใช้คำว่า “กลุ่มอาการของออทิสติก” (autism spectrum disorder) ในการเรียกเด็กที่มีความผิดปกติกลุ่มนี้ ลักษณะของเด็กกลุ่มนี้เด็กจะไม่สามารถสื่อสารผ่านการพูด อ่าน เขียน หรือเข้าใจสิ่งที่ผู้อื่นสื่อสารได้ จนบางครั้งจะสังเกตได้ว่า เด็กอาจไม่เข้าใจภาษาท่าทาง เช่น ชี้นิ้ว โบกมือ ขาดความรู้เรื่องทิศทาง ไม่สามารถแปลสัญลักษณ์ มีการเรียนรู้ภาษาได้ช้ากว่าเด็กอื่น อ่านออกแต่ไม่เข้าใจความหมายของคำ บางครั้งอาจพบเด็กพูดเลียนแบบซ้ำไปซ้ำมา และอาละวาดเมื่อไม่พอใจรือไม่สามารถสื่อสารบอกความต้องการของตัวเองได้ เด็กกลุ่มจะเข้าสังคมลำบาก ไม่สังสรรค์หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ แลกเปลี่ยนกับผู้อื่น ไม่เล่นหรือแบ่งปันของเล่นกับเด็กอื่น รวมทั้งเด็กอาจไม่รู้วิธีเล่นกับเด็กอื่น ไม่เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของผู้ที่คุยด้วย จนไม่สามารถจะสร้างสัมพันธภาพกับผู้คนรอบข้างได้ ซึ่งทำให้เด็กกลุ่มนี้ต้องการความเข้าใจและการดูแลที่มีความจำเพาะมากกว่าเด็กทั่วไป แม้สาเหตุของกลุ่มอาการออทิสติกยังไม่สามารถระบุได้ชัดเจน แต่เชื่อว่าอาจจะมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในเรื่องพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อม เช่น มารดาใช้ยาเสพติด ดื่มแอลกอฮอล์ ใช้ยากันชัก เป็นโรคอ้วนหรือเป็นเบาหวาน อย่างไรก็ตาม มีรายงานว่า นมแม่ช่วยลดการเกิดกลุ่มอาการออทิสติก โดยพบกลุ่มอาการออทิสติกในทารกที่กินนมแม่ในระยะเวลาที่สั้นมากกว่าทารกที่กินนมแม่ในระยะเวลาที่ยาวนานกว่า¹

เอกสารอ้างอิง

1. Soke GN, Maenner M, Windham G, et al. Association Between Breastfeeding Initiation and Duration and Autism Spectrum Disorder in Preschool Children Enrolled in the Study to Explore Early Development. Autism Res 2019;12:816-29.

                รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

          โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว เป็นโรคที่พบบ่อยในวัยเด็ก ซึ่งพบราว  1 ใน 3 ของมะเร็งทั้งหมดที่พบในวัยเด็ก สำหรับอาการของมะเร็งเม็ดเลือดขาว ได้แก่ อาการอ่อนเพลีย ซีด มีไข้ มีภาวะเลือดออกง่าย มีจ้ำเลือด หรือจุดเลือดออกตามตัว หรืออาจพบเลือดออกตามไรฟัน มีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด ท้องอืด ตับและม้ามโต สำหรับโรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง เป็นมะเร็งที่พบได้น้อยกว่าในวัยเด็ก อาการจะพบต่อมน้ำเหลืองโต คลำได้เป็นก้อนบวม แข็ง ไม่รู้สึกเจ็บ  มักพบเป็นก้อนแข็งที่ลำคอนานเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน แต่อาจพบที่รักแร้หรือขาหนีบ หรือพบพร้อมกันหลาย ๆ ที่ก็ได้ การให้ลูกกินนมแม่จะป้องกันการเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งต่อมน้ำเหลืองในวัยเด็ก โดยระยะเวลาที่กินนมแม่นาน จะมีผลดีในการช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวในเด็ก (ชนิด acute lymphocytic leukemia) และมะเร็งต่อมน้ำเหลือง (ชนิด Hodgkin’s lymphoma)¹

เอกสารอ้างอิง

1. Bener A, Hoffmann GF, Afify Z, Rasul K, Tewfik I. Does prolonged breastfeeding reduce the risk for childhood leukemia and lymphomas? Minerva Pediatr 2008;60:155-61.