เภสัชกร บทบาทที่ท้าทายในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

IMG_2935

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

            ในการดูแลสุขภาพพื้นฐาน เภสัชกรถือเป็นบทบาทสำคัญที่เป็นหนึ่งในผู้ให้บริการการรักษาระดับปฐมภูมิในชุมชนและยังมีบทบาทสำคัญต่อการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เนื่องจากในระยะหลังคลอดเมื่อมารดาเจ็บป่วย ส่วนหนึ่งและเป็นส่วนใหญ่ที่จะไปซื้อยาที่ร้านขายยามารับประทาน การให้คำแนะนำที่ถูกต้องเหมาะสมในการใช้ยาระหว่างการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จึงเป็นเรื่องที่จำเป็น ดังนั้น การเรียนการสอนเรื่องการใช้ยาในระหว่างให้นมลูกจึงต้องมีการสอนและมีการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องโดยเภสัชกร นอกจากนี้ การวิจัยและสร้างองค์ความรู้ใหม่ในการจัดกลุ่มยาในระหว่างการให้นมบุตรก็เป็นสิ่งที่ควรพัฒนา1 ในปัจจุบันในสถานพยาบาลการดูแลร่วมสหสาขาถือเป็นสิ่งที่จะให้ประโยชน์สูงสุดแก่ผู้ป่วย ผู้รับบริการ รวมทั้งมารดาที่ให้นมบุตรด้วย การเยี่ยมมารดาที่ให้นมบุตรจากสหวิชาชีพอาจช่วยสร้างมุมมองใหม่ในการเลือกใช้ยาอย่างเหมาะสมระหว่างการให้นมบุตรได้

เอกสารอ้างอิง

  1. Sim TF, Hattingh HL, Sherriff J, Tee LB. Towards the implementation of breastfeeding-related health services in community pharmacies: Pharmacists’ perspectives. Res Social Adm Pharm 2017.

การจัดทีมเฉพาะกิจช่วยมารดาให้นมลูกในกลุ่มทารกคลอดก่อนกำหนด

IMG_3460

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               ทารกที่คลอดก่อนกำหนดส่วนใหญ่มักจำเป็นต้องได้รับการดูแลที่หอผู้ป่วยทารกวิกฤต ซึ่งกระบวนการในการส่งเสริมให้ทารกได้กินนมแม่นั้นมีความละเอียดและยุ่งยากมากกว่ามารดาที่คลอดปกติครบกำหนดและทารกไม่มีภาวะแทรกซ้อน การจัดทีมเฉพาะกิจที่จะให้คำปรึกษาแก่มารดาตั้งแต่ในระยะแรกหลังคลอดอาจมีความจำเป็น มีการศึกษาพบว่า การตั้งทีมเฉพาะกิจที่ให้คำปรึกษาและดูแลส่งเสริมให้มารดาเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในกลุ่มทารกที่คลอดก่อนกำหนดที่ต้องอยู่ที่หอผู้ป่วยทารกวิกฤตนั้น ช่วยให้อัตราการกินนมแม่ของทารกกลุ่มนี้สูงขึ้น1 ดังนั้น การวางแผนบุคลากรหรือการจัดทีมเฉพาะกิจในการให้คำปรึกษาอาจเป็นนวัตกรรมที่จะพัฒนาการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในมารดากลุ่มที่คลอดทารกก่อนกำหนดได้ สิ่งนี้อาจช่วยส่งเสริมแนวคิดในการพัฒนาบริการต่าง ๆ ควรทำร่วมกับการเก็บข้อมูลเพื่อเรียนรู้และวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อให้ได้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการสร้างและพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ตามแนวทางของการพัฒนาประเทศไทย Thailand 4.0

เอกสารอ้างอิง

  1. Sethi A, Joshi M, Thukral A, Singh Dalal J, Kumar Deorari A. A Quality Improvement Initiative: Improving Exclusive Breastfeeding Rates of Preterm Neonates. Indian J Pediatr 2017;84:322-5.

 

การจัดพี่เลี้ยงช่วยมารดาให้นมลูก

IMG_3530รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           ในมารดาที่มีบุตรคนแรกยังไม่มีประสบการณ์ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ มักจะพบปัญหาในการเริ่มต้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในระยะแรก โดยอาจพบเรื่องการจัดท่าเข้าเต้าที่ไม่เหมาะสม การเจ็บหัวนม และความวิตกกังวลในอาการต่าง ๆ ของทารก ดังนั้น จึงมีแนวคิดเรื่องการจัดพี่เลี้ยงเป็นที่ปรึกษาช่วยมารดาให้นมลูก ซึ่งมีการศึกษาพบว่า การจัดระบบพี่เลี้ยงเป็นที่ปรึกษาช่วยมารดาแนะนำเรื่องการให้นมลูกนั้น สามารถช่วยให้มารดาที่มีบุตรคนแรกเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในระยะแรกได้เพิ่มขึ้น แต่หลังจากหกสัปดาห์ไปแล้วไม่พบความแตกต่างกันของอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่1 สิ่งนี้น่าจะบ่งบอกว่า มารดาที่มีบุตรคนแรกอาจจะขาดประสบการณ์ในการให้นมลูก แต่เมื่อได้รับคำแนะนำจนสามารถเริ่มให้นมลูกได้ดีแล้ว ปัจจัยด้านอื่น ๆ อาจเป็นตัวตัดสินการคงการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ จึงต้องเน้นให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบถึงประโยชน์ของการเป็นพี่เลี้ยงแนะนำการให้นมลูกน่าจะสูงสุดในช่วงสองสัปดาห์แรก

เอกสารอ้างอิง

  1. Scott S, Pritchard C, Szatkowski L. The impact of breastfeeding peer support for mothers aged under 25: a time series analysis. Matern Child Nutr 2017;13.

 

ลักษณะการกินนมแม่ของทารก

IMG_1208

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               พฤติกรรมและกลไกในการกินนมแม่ของทารก โดยทั่วไปประกอบด้วยสองส่วนใหญ่ ๆ ได้แก่ ช่วงที่ดูดนมแม่กิน (nutritive breastfeeding) กับช่วงที่ดูดนมเพื่อความพึงพอใจโดยไม่เน้นการกินนม (nonnutritive breastfeeding) ซึ่งทั้งสองช่วงระยะเวลาที่แตกต่างกันในทารกแต่ละคน แต่อย่างไรก็ตาม ช่วงที่ดูดนมแม่กินจะเกิดในช่วงแรกและเกิดเร็วในช่วง 4 นาที จากนั้นระยะการดูดนมเพื่อความพึงพอใจก็จะเกิดตามมา กลไกในการดูดนมในทั้งสองช่วงเวลาจะคล้ายคลึงกัน โดยเริ่มจากที่ทารกแลบลิ้นยื่นออกไปข้างหน้าและยกขึ้น เกิดการหดรัดตัวของกล้ามเนื้อลิ้นเป็นคลื่นจากปลายลิ้นไปที่โคนลิ้น ขณะที่ขากรรไกรล่างของทารกขยับลง สร้างแรงดึงดูดที่ช่วยในการไหลของน้ำนม1 โดยเชื่อว่า กลไกการสร้างแรงดูด (vacuum pressure) เป็นแรงหลักในการช่วยในการไหลของน้ำนม ระยะเวลาที่ทารกอยู่กับเต้านมยังขึ้นอยู่กับธรรมเนียมหรือวัฒนธรรมในแต่ละเชื้อชาติด้วย ดังนั้น การเปิดโอกาสให้มารดาได้อยู่กับทารกตลอด 24 ชั่วโมงจะช่วยให้มารดาสามารถเป็นบุคคลที่เข้าใจพฤติกรรมการกินนมของทารกได้ดีที่สุดรวมถึงสังเกตอาการที่บ่งบอกว่าทารกรู้สึกหิว และจัดการให้นมทารกได้ตามที่ทารกต้องการ

เอกสารอ้างอิง

  1. Scheuerle RL, Kendall RA, Tuleu C, Slater NK, Gerrard SE. Mimicking the Impact of Infant Tongue Peristalsis on Behavior of Solid Oral Dosage Forms Administered During Breastfeeding. J Pharm Sci 2017;106:193-9.

 

มารดาที่ให้นมลูกยากมักเริ่มให้นมลูกช้า

img_2204

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

             ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ มารดาที่มีลูกคนแรกจะยังไม่มีประสบการณ์ในการให้นมลูก อาจถือเป็นปัจจัยเสี่ยงอย่างหนึ่งที่บุคลากรทางการแพทย์ควรดูแลเอาใจใส่อย่างใกล้ชิด แต่สำหรับมารดาที่เคยคลอดบุตรและเคยเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มาแล้ว ประสบการณ์จากการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในลูกคนก่อนมีผลต่อการเลี้ยงลูกในปัจจุบันด้วย โดยหากมีประวัติให้นมลูกหรือเข้าเต้ายาก มารดามักเริ่มการให้นมลูกช้า1 ทำให้อาจส่งผลเสียต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในลูกคนปัจจุบันด้วย สิ่งนี้อาจเป็นผลมาจากความวิตกกังวล ความกลัวการล้มเหลว หรือการขาดความเชื่อมั่นในตนเอง ซึ่งคงต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

เอกสารอ้างอิง

  1. Schafer EJ, Campo S, Colaizy TT, Mulder PJ, Ashida S. Influence of Experiences and Perceptions Related to Breastfeeding One’s First Child on Breastfeeding Initiation of Second Child. Matern Child Health J 2017.

แหล่งความรู้ เกี่ยวกับสูติ-นรีเวช (Obstetrics-Gynecology)