การกินนมแม่ป้องกันโรคอ้วน

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

            โรคอ้วนในปัจจุบันเป็นโรคที่พบได้บ่อยและเป็นปัจจัยเสี่ยงที่จะเกิดโรคเรื้อรังอื่น ๆ ตามมาอีกหลายโรค การให้ทารกได้กินนมแม่จะช่วยป้องกันการเกิดโรคอ้วนเมื่อทารกเติบโตขึ้น1,2 กลไกการป้องกันโรคอ้วนอธิบายจากทารกที่กินนมแม่สามารถจะควบคุมการกินได้ด้วยตนเองคือ “จะดูดนมเมื่อหิวและหยุดดูดนมเมื่ออิ่ม” ซึ่งอาจจะมีผลต่อความอยากอาหารและโรคอ้วนเมื่อทารกเติบโตขึ้น การควบคุมความอยากอาหารจะไม่มีในทารกที่กินนมผงดัดแปลงสำหรับทารก การให้นมผงดัดแปลงสำหรับทารก การกินของทารกจะถูกควบคุมโดยผู้ที่ให้นมมากกว่าทารก มีการศึกษาพบว่าทารกที่กินนมแม่จะลดความเสี่ยงในการเกิดโรคอ้วนในเด็ก 0.39 เท่า (95%CI 0.02-0.93)3 โดยเฉพาะในเด็กผู้ชาย4 นอกจากนี้ยังลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะน้ำหนักเกินด้วย5 จึงมีข้อแนะนำในให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เป็นยุทธศาสตร์หนึ่งในการช่วยป้องกันโรคอ้วน6,7

เอกสารอ้างอิง

  1. Rito AI, Buoncristiano M, Spinelli A, et al. Association between Characteristics at Birth, Breastfeeding and Obesity in 22 Countries: The WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative – COSI 2015/2017. Obes Facts 2019;12:226-43.
  2. Lee JW, Lee M, Lee J, Kim YJ, Ha E, Kim HS. The Protective Effect of Exclusive Breastfeeding on Overweight/Obesity in Children with High Birth Weight. J Korean Med Sci 2019;34:e85.
  3. Verstraete SG, Heyman MB, Wojcicki JM. Breastfeeding offers protection against obesity in children of recently immigrated Latina women. J Community Health 2014;39:480-6.
  4. Jwa SC, Fujiwara T, Kondo N. Latent protective effects of breastfeeding on late childhood overweight and obesity: a nationwide prospective study. Obesity (Silver Spring) 2014;22:1527-37.
  5. Yamakawa M, Yorifuji T, Inoue S, Kato T, Doi H. Breastfeeding and obesity among schoolchildren: a nationwide longitudinal survey in Japan. JAMA Pediatr 2013;167:919-25.
  6. McGuire S. Centers for Disease Control and Prevention. 2013. Strategies to Prevent Obesity and Other Chronic Diseases: The CDC Guide to Strategies to Support Breastfeeding Mothers and Babies. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services, 2013. Adv Nutr 2014;5:291-2.
  7. Hassiotou F, Geddes DT. Programming of appetite control during breastfeeding as a preventative strategy against the obesity epidemic. J Hum Lact 2014;30:136-42.

 

การกินนมแม่ช่วยลดการอักเสบของกระเพาะลำไส้

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                     การกินนมแม่ช่วยลดการอักเสบของกระเพาะและลำไส้ (gastroenteritis) และอาการท้องเสียได้ ทารกที่กินนมแม่อย่างเดียวจะมีอาการท้องเสียน้อยกว่าทารกที่ไม่ได้กินนมแม่อย่างเดียว1 มีการศึกษาพบว่า การให้ลูกกินนมแม่ลดการอักเสบของกระเพาะและลำไส้ในทารกแรกเกิดถึงหกเดือนลงร้อยละ 47 ขณะที่ช่วยลดอาการนี้ในทารกอายุเจ็ดเดือนถึงหนึ่งปีลงร้อยละ 672 นอกจากนี้ การที่ทารกได้กินนมแม่ยังมีผลในการช่วยลดการอักเสบของทางเดินอาหารและลำไส้ใหญ่ชนิดเนื้อตาย (necrotizing enterocolitis) ในทารกและทารกคลอดก่อนกำหนด3-6 และยังช่วยลดการเกิด inflammatory bowel disease และ celiac disease ด้วย7

เอกสารอ้างอิง

  1. Khan J, Vesel L, Bahl R, Martines JC. Timing of Breastfeeding Initiation and Exclusivity of Breastfeeding During the First Month of Life: Effects on Neonatal Mortality and Morbidity-A Systematic Review and Meta-analysis. Matern Child Health J 2014.
  2. Plenge-Bonig A, Soto-Ramirez N, Karmaus W, Petersen G, Davis S, Forster J. Breastfeeding protects against acute gastroenteritis due to rotavirus in infants. Eur J Pediatr 2010;169:1471-6.
  3. Geddes D, Perrella S. Breastfeeding and Human Lactation. Nutrients 2019;11.
  4. Guner YS, Franklin AL, Chokshi NK, et al. P-glycoprotein induction by breast milk attenuates intestinal inflammation in experimental necrotizing enterocolitis. Lab Invest 2011;91:1668-79.
  5. Kelley L. Increasing the consumption of breast milk in low-birth-weight infants: can it have an impact on necrotizing enterocolitis? Adv Neonatal Care 2012;12:267-72.
  6. Kosloske AM. Breast milk decreases the risk of neonatal necrotizing enterocolitis. Adv Nutr Res 2001;10:123-37.
  7. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 2012;129:e827-41.

 

การกินนมแม่ช่วยลดการกำเริบของหอบหืด

                รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                  โรคหอบหืดเป็นโรคที่เกิดจากการตอบสนองต่อการกระตุ้นหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามาในร่างกายผิดปกติ ทำให้เกิดการหดตัวหรือตีบตันของระบบทางเดินหายใจ มีอาการของเยื่อบุผนังหลอดลมอักเสบ การที่มีการหดเกร็งตัวของกล้ามเนื้อบริเวณหลอดลม ทำให้ผู้ป่วยหายใจลำบาก มีเสียงวี้ด และทำให้อากาศเข้าสู่ปอดน้อยลง ผู้ป่วยรู้สึกหายใจไม่อิ่ม มีอาการไอ และอาจมีอาการเจ็บหน้าอก ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคหอบหืดมีทั้งปัจจัยทางด้านพันธุกรรมและปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งปัจจัยเรื่องการกินนมแม่ของทารกก็เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งที่จะช่วยลดอาการของหอบหืดได้ โดยมีการศึกษาพบทารกที่กินนมแม่จะลดความเสี่ยงของการกำเริบของหอบหืดลง 0.78 เท่าในเด็กที่เคยเป็นหอบหืด (95%CI 0.74-0.81) และสำหรับในเด็กที่เป็นหอบหืดจะลดอาการหอบหืดลง 0.76 เท่า (95%CI 0.67-0.86) นอกจากนี้ยังลดอาการหลอดลมตีบลง 0.81 เท่าในเด็กที่ป่วยเกี่ยวกับอาการหลอดลมตีบ (95%CI 0.76-0.87) ด้วย1

เอกสารอ้างอิง

  1. Dogaru CM, Nyffenegger D, Pescatore AM, Spycher BD, Kuehni CE. Breastfeeding and childhood asthma: systematic review and meta-analysis. Am J Epidemiol 2014;179:1153-67.

 

การกินนมแม่ป้องกันโรคผิวหนังอักเสบ

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

              การเกิดโรคผิวหนังอักเสบ (atopic dermatitis) ในทารกหรือเด็กเล็ก แม้ไม่ได้ทำให้เกิดอันตรายรุนแรงจนกระทั่งเสียชีวิต แต่ก็ทำให้เกิดความวิตกกังวลในมารดาและครอบครัว ที่ต้องเปลี่ยนพฤติกรรมการกินของมารดา มีหลายรายงานพบว่าการกินนมแม่ช่วยลดการเกิดผิวหนังอักเสบ แต่ข้อมูลยังมีความขัดแย้งกัน1-3 อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาในระยะหลังพบว่า การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อาจมีส่วนช่วยในการลดการเกิดโรคผิวหนังอักเสบ แต่ช่วงระยะเวลาของการกินนมแม่ของทารกจะมีความสำคัญต่อการเกิดผิวหนังอักเสบ โดยที่การที่ทารกได้กินนมแม่ตั้งแต่ในชั่วโมงแรกหลังคลอดจะช่วยลดการเกิดผิวหนังอักเสบในทารกที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคผิวหนังอักเสบ และการกินนมแม่อย่างเดียว 4-6 เดือนของทารกแล้วหยุดการกินนมที่อายุ 4-5 เดือน อาจมีผลช่วยลดการเกิดผิวหนังอักเสบได้ต่ำที่สุด4

เอกสารอ้างอิง

  1. Dattner AM. Breastfeeding and atopic dermatitis: protective or harmful? facts and controversies. Clin Dermatol 2010;28:34-7.
  2. Risch AC. Breastfeeding and atopic dermatitis. Pediatrics 2012;130:e461-2; author reply e5-6.
  3. Ito J, Fujiwara T. Breastfeeding and risk of atopic dermatitis up to the age 42 months: a birth cohort study in Japan. Ann Epidemiol 2014;24:267-72.
  4. Little C, Blattner CM, Young J, 3rd. Update: Can breastfeeding and maternal diet prevent atopic dermatitis? Dermatol Pract Concept 2017;7:63-5.

 

การกินนมแม่ป้องกันโรคมือ เท้า ปากเปื่อย

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               ภูมิคุ้มกันของทารกที่ดีจะส่งผลป้องกันการติดเชื้อในทารกได้ โรคมือ ปาก เท้าเปื่อยมักพบในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี  โดยที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้บ่อย ปกติแล้วโรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่ม enterovirus อาการมักมีตุ่มน้ำใสที่มือ เท้า และในช่องปาก ทำให้เกิดอาการเจ็บ มีไข้ ส่วนใหญ่สามารถหายได้เองในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ แต่หากมีภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง ได้แก่ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ สมองอักเสบ หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง หากไม่ได้รับการดูแลรักษาที่ถูกต้อง อาจมีอันตรายถึงชีวิตได้ ซึ่งการให้ทารกได้กินนมแม่จะป้องกันการเกิดโรคมือ ปาก เท้าเปื่อย1 โดยที่การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวนานจะช่วยอาการที่รุนแรงของโรคมือ เท้า ปากเปื่อยได้2

เอกสารอ้างอิง

  1. Li Y, Dang S, Deng H, et al. Breastfeeding, previous Epstein-Barr virus infection, Enterovirus 71 infection, and rural residence are associated with the severity of hand, foot, and mouth disease. Eur J Pediatr 2013;172:661-6.
  2. Zhu Q, Li Y, Li N, et al. Prolonged exclusive breastfeeding, autumn birth and increased gestational age are associated with lower risk of fever in children with hand, foot, and mouth disease. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2012;31:2197-202.

แหล่งความรู้ เกี่ยวกับสูติ-นรีเวช (Obstetrics-Gynecology)