รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                   กลุ่มโรคเมตาบอลิก (metabolic syndrome)  เกิดจากภาวะที่เกิดจากการเผาผลาญอาหารหรือเมตาบอลิซึมของร่างกายที่ผิดปกติไป ทำให้ความเสี่ยงในการเกิดความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง ซึ่งต่อมาภาวะเหล่านี้จะส่งผลให้มีความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดและหัวใจ เกิดหัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง เกิดอัมพฤกษ์และอัมพาตได้ การให้ทารกกินนมแม่จะช่วยป้องกันการเกิดกลุ่มโรคเมตาบอลิก¹ โดยการป้องกันกลุ่มโรคนี้ ส่วนหนึ่งอธิบายจากการตั้งโปรแกรมการเผาพลาญอาหาร (metabolic programming) จากอาหารที่ทารกได้รับในระยะแรกหลังคลอด ซึ่งเป็นกลไกการควบคุมเหนือพันธุกรรม (epigenetic modification)²  

                รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ได้แก่ เส้นเลือดในสมองแตกที่ทำให้เกิดอัมพฤกษ์และอัมพาตได้ การให้ทารกได้กินนมแม่จะป้องกันการเกิดความดันโลหิตสูงเมื่อทารกเจริญเติบโตขึ้น โดยมีการศึกษาพบว่า การกินนมแม่จะช่วยป้องกันความดันโลหิตขึ้นสูงในเด็กอายุ 7 ปี¹ ซึ่งการกินนมแม่จะมีผลต่อดีต่อความดันโลหิตทั้งในขณะที่หัวใจบีบตัวและคลายตัว^2,3 สำหรับกลไกการป้องกันการเกิดความดันโลหิตสูงเชื่อว่าเกี่ยวกับการควบคุมและป้องกันภาวะไขมันในเลือดสูง ซึ่งจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไปในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

1. Hosaka M, Asayama K, Staessen JA, et al. Breastfeeding leads to lower blood pressure in 7-year-old Japanese children: Tohoku Study of Child Development. Hypertens Res 2013;36:117-22.
2. Amorim Rde J, Coelho AF, de Lira PI, Lima Mde C. Is breastfeeding protective for blood pressure in schoolchildren? A cohort study in northeast Brazil. Breastfeed Med 2014;9:149-56.
3. Martin RM, Gunnell D, Smith GD. Breastfeeding in infancy and blood pressure in later life: systematic review and meta-analysis. Am J Epidemiol 2005;161:15-26.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                   เบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่มีปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งส่วนของพันธุกรรมและปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้แก่พฤติกรรมการกินนั่นเอง ทารกที่กินนมแม่จะช่วยลดการเกิดเบาหวานทั้งชนิดที่ 1 และ 2  โดยนมแม่มีสารที่ช่วยให้เกิดความสมบูรณ์ของระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งจะป้องกันการเกิดเบาหวานชนิดที่ 1¹ และนมแม่ยังมีสารที่ออกฤทธิ์ช่วยควบคุมความอิ่มและสมดุลของพลังงาน  ซึ่งจะป้องกันเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วย² ซึ่งีการศึกษาพบว่า ทารกที่กินนมแม่จะลดความเสี่ยงของการเกิดเบาหวานชนิดที่ 2 ลงร้อยละ 33³ โดยกลไกของป้องกันเบาหวาน ทารกที่กินนมแม่จะมีกรดไขมันชนิดที่ไม่อิ่มตัวแบบสายยาว (long-chain polyunsaturated fatty acids หรือใช้คำย่อว่า LCPUFAs) มาก ปริมาณ LCPUFAs หากอยู่ในเยื่อบุเซลล์กล้ามเนื้อมากจะมีฤทธิ์ในการลดระดับน้ำตาลในช่วงที่งดน้ำและอาหาร (fasting glucose) นอกจากนี้ การที่ทารกกินนมแม่ยังจะป้องกันภาวะน้ำหนักเกินและปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่ส่งเสริมการเกิดเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วย³

เอกสารอ้างอิง

1. Patelarou E, Girvalaki C, Brokalaki H, Patelarou A, Androulaki Z, Vardavas C. Current evidence on the associations of breastfeeding, infant formula, and cow’s milk introduction with type 1 diabetes mellitus: a systematic review. Nutr Rev 2012;70:509-19.
2. Pereira PF, Alfenas Rde C, Araujo RM. Does breastfeeding influence the risk of developing diabetes mellitus in children? A review of current evidence. J Pediatr (Rio J) 2014;90:7-15.
3. Horta BL, de Lima NP. Breastfeeding and Type 2 Diabetes: Systematic Review and Meta-Analysis. Curr Diab Rep 2019;19:1.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

            โรคอ้วนในปัจจุบันเป็นโรคที่พบได้บ่อยและเป็นปัจจัยเสี่ยงที่จะเกิดโรคเรื้อรังอื่น ๆ ตามมาอีกหลายโรค การให้ทารกได้กินนมแม่จะช่วยป้องกันการเกิดโรคอ้วนเมื่อทารกเติบโตขึ้น^1,2 กลไกการป้องกันโรคอ้วนอธิบายจากทารกที่กินนมแม่สามารถจะควบคุมการกินได้ด้วยตนเองคือ “จะดูดนมเมื่อหิวและหยุดดูดนมเมื่ออิ่ม” ซึ่งอาจจะมีผลต่อความอยากอาหารและโรคอ้วนเมื่อทารกเติบโตขึ้น การควบคุมความอยากอาหารจะไม่มีในทารกที่กินนมผงดัดแปลงสำหรับทารก การให้นมผงดัดแปลงสำหรับทารก การกินของทารกจะถูกควบคุมโดยผู้ที่ให้นมมากกว่าทารก มีการศึกษาพบว่าทารกที่กินนมแม่จะลดความเสี่ยงในการเกิดโรคอ้วนในเด็ก 0.39 เท่า (95%CI 0.02-0.93)³ โดยเฉพาะในเด็กผู้ชาย⁴ นอกจากนี้ยังลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะน้ำหนักเกินด้วย⁵ จึงมีข้อแนะนำในให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เป็นยุทธศาสตร์หนึ่งในการช่วยป้องกันโรคอ้วน^6,7

เอกสารอ้างอิง

1. Rito AI, Buoncristiano M, Spinelli A, et al. Association between Characteristics at Birth, Breastfeeding and Obesity in 22 Countries: The WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative – COSI 2015/2017. Obes Facts 2019;12:226-43.
2. Lee JW, Lee M, Lee J, Kim YJ, Ha E, Kim HS. The Protective Effect of Exclusive Breastfeeding on Overweight/Obesity in Children with High Birth Weight. J Korean Med Sci 2019;34:e85.
3. Verstraete SG, Heyman MB, Wojcicki JM. Breastfeeding offers protection against obesity in children of recently immigrated Latina women. J Community Health 2014;39:480-6.
4. Jwa SC, Fujiwara T, Kondo N. Latent protective effects of breastfeeding on late childhood overweight and obesity: a nationwide prospective study. Obesity (Silver Spring) 2014;22:1527-37.
5. Yamakawa M, Yorifuji T, Inoue S, Kato T, Doi H. Breastfeeding and obesity among schoolchildren: a nationwide longitudinal survey in Japan. JAMA Pediatr 2013;167:919-25.
6. McGuire S. Centers for Disease Control and Prevention. 2013. Strategies to Prevent Obesity and Other Chronic Diseases: The CDC Guide to Strategies to Support Breastfeeding Mothers and Babies. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services, 2013. Adv Nutr 2014;5:291-2.
7. Hassiotou F, Geddes DT. Programming of appetite control during breastfeeding as a preventative strategy against the obesity epidemic. J Hum Lact 2014;30:136-42.