คลังเก็บหมวดหมู่: นมแม่

นมแม่

การเจ็บหัวนมจากภาวะหัวนมขาดเลือด

IMG_1709

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? การเจ็บหัวนมพบได้บ่อยหลังคลอด ภาวะหัวนมขาดเลือดเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดอาการเจ็บหัวนมได้1 ลักษณะของการเจ็บหัวนมจากภาวะหัวนมขาดเลือดจะมีอาการเมื่ออากาศเย็น หรือเป็นหลังการอาบน้ำที่หัวนมยังเปียกชื้นอยู่ และพบหลังจากทารกดูดนมและหัวนมยังเปียกชื้นอยู่เช่นกัน อาการเจ็บหัวนมจากการขาดเลือดจะมีอาการปวดจี๊ดที่หัวนม หากมีการสังเกตที่หัวนม จะพบว่า หัวนมจะสีซีดจางลงชั่วคราวในระยะสั้นๆ จากนั้นจะมีเลือดกลับไปเลี้ยง สีของหัวนมจะกลับแดงคล้ำเหมือนเดิม

? ? ? ? ? ? ปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการพบการเจ็บหัวนมจากหัวนมขาดเลือด ได้แก่ การผ่าตัดบริเวณเต้านม มารดามีโรคเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันต้านตนเอง (autoimmune) และการใช้ยาบางชนิดในระหว่างการตั้งครรภ์ สำหรับการรักษา จะใช้การดูแลการปฏิบัติที่จะช่วยให้หัวนมอบอุ่น ไม่เย็นหรือเปียกชื้น โดยใส่เสื้อผ้าหรือชุดชั้นในที่ช่วยรักษาอุณหภูมิที่หัวนมไม่ให้เย็นเกินไป เช็ดตัวและหัวนมให้แห้งเสมอหลังอาบน้ำ เช็ดหัวนมให้แห้งหลังทารกกินนม ซึ่งโดยมากการปฏิบัติตัวที่เหมาะสมจะช่วยป้องกันและลดอาการได้? แต่หากอาการเป็นมากหรือการปรับพฤติกรรมยังไม่ช่วย อาจพิจารณาการใช้ยา calcium channel blocker ได้แก่ nifedipine ในการรักษา2

เอกสารอ้างอิง

  1. ภาวิน พัวพรพงษ์. รอบรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. นครนายก: ซี.ที. ดอทคอม; 2558.
  2. Buck ML, Amir LH, Cullinane M, Donath SM, Team CS. Nipple pain, damage, and vasospasm in the first 8 weeks postpartum. Breastfeed Med 2014;9:56-62.

การเจ็บหัวนม อาการอย่างไรจึงน่าวิตกกังวล

IMG_1635

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การเจ็บหัวนมนั้นมักเกิดขึ้นกับมารดาในช่วงให้นมลูกหลังคลอด โดยทั่วไปหัวนมมารดาที่จะไวต่อการตอบสนองระหว่างการตั้งครรภ์จากการมีระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่สูง หลังคลอดเมื่อระดับฮอร์โมนลดลง? อาการเจ็บหัวนมขณะทารกดูดนมจะลดลงเมื่อเวลาผ่านไป และจะค่อยๆ หายไปภายในหนึ่งสัปดาห์ แต่หากอาการเจ็บหัวนมยังมีอยู่มากและต่อเนื่องเกินหนึ่งสัปดาห์จำเป็นต้องมีการหาสาเหตุเพิ่มเติม ซึ่งส่วนใหญ่ร้อยละ 80 เป็นจากการจัดท่าและการเข้าเต้าที่ไม่เหมาะสม ซึ่งวิธีการตรวจสอบ คือ ต้องสังเกตมารดาขณะให้นมลูกว่ามีท่าการให้นมและการเข้าเต้าที่เหมาะสมหรือไม่ ได้แก่ ทารกอ้าปากกว้างขณะเข้าเต้า ประกบและอมหัวนมและลานนมด้านล่างมากกว่าด้านบน ศีรษะทารกควรเงยเล็กน้อยโดยอยู่ในแนวเดียวกันกับลำตัวที่ได้รับการประคองอย่างมั่นคงและแนบชิดติดลำตัวมารดา1 ข้อสังเกต มารดาไม่ความก้มหลังหรือเกร็งมือหรือแขนระหว่างให้นมมากเกินไป เนื่องจากอาจทำให้เหนื่อยล้า เมื่อย และท้อแท้ในการให้นมแม่ได้ ควรมีการหนุนหมอนหรือผ้ารองรับข้อมือหรือแขนให้วางสบายๆ เพื่อสามารถให้นมแม่ได้อย่างผ่อนคลายและยาวนาน การเอาใจใส่ในเรื่องความสะดวกสบายในการให้นมนี้เป็นจุดเรื่องต้นที่สำคัญในการให้นมแม่ โดยให้ยึดหลัก ?ผ่อนคลาย สบาย และสะดวกกับนมแม่?

เอกสารอ้างอิง

  1. ภาวิน พัวพรพงษ์. รอบรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. นครนายก: ซี.ที. ดอทคอม; 2558.

การเจ็บหัวนมกับอาการซึมเศร้าหลังคลอด

IMG_1650

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? การเจ็บหัวนมเป็นอาการที่พบได้บ่อยหลังคลอด โดยสาเหตุของการเจ็บหัวนมของมารดาในการให้นมลูกมีได้หลายสาเหตุ ได้แก่ การจัดท่าให้นมลูกที่ไม่เหมาะสม การเข้าเต้าที่ไม่ถูกวิธี ทารกมีภาวะลิ้นติด มารดามีน้ำนมมากเกินไป การเป็นแผล อักเสบและการติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา และภาวะขาดเลือดไปเลี้ยงที่หัวนมขณะมีอากาศเย็น1 มีรายงานว่าพบการเจ็บหัวนมร้อยละ 38 ในมารดาหลังคลอดหนึ่งเดือน ซึ่งอาการจากสาเหตุเหล่านี้ส่งผลต่อมารดาโดยทำให้เกิดการนอนไม่หลับ อาการเครียด รวมถึงอาการซึมเศร้าหลังคลอดได้ และเมื่ออาการเหล่านี้บรรเทาหรือลดลง ภาวะเครียดของมารดาก็กลับเข้าสู่ภาวะปกติ2 จะเห็นว่า ปัญหาที่หลายคนอาจมองเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ความจริงมีขนาดปัญหาที่ใหญ่ ที่ส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาพใจของมารดา รวมทั้งเป็นสาเหตุที่ทำให้มารดาหยุดการให้นมแม่ก่อนเวลาที่เหมาะสม จึงควรเป็นอย่างยิ่งที่บุคลากรทางการแพทย์ไม่ควรละเลย

เอกสารอ้างอิง

  1. ภาวิน พัวพรพงษ์. รอบรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. นครนายก: ซี.ที. ดอทคอม; 2558.
  2. Buck ML, Amir LH, Cullinane M, Donath SM, Team CS. Nipple pain, damage, and vasospasm in the first 8 weeks postpartum. Breastfeed Med 2014;9:56-62.

?

สัปดาห์แรกหลังคลอดสัปดาห์ทองของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

IMG_1694

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? เมื่อมารดาคลอดบุตร หากสามารถคลอดได้ปกติทางช่องคลอด ปัจจุบันเชื่อว่า การที่ทารกได้คลอดผ่านช่องคลอดมารดาออกมาจะมีเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอดที่จะช่วยกระตุ้นภูมิคุ้นกันทารกและช่วยในการลดการเกิดโรคภูมิแพ้ในทารกได้ ซึ่งมารดาหากมีความตั้งใจ ส่วนใหญ่มารดาร้อยละ 85 สามารถคลอดปกติทางช่องคลอดได้เอง หลังการคลอด สิ่งที่จะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันรวมทั้งให้สารอาหารแก่ทารก คือ ?นมแม่?

??????????? นมแม่ แม้เป็นเรื่องธรรมชาติ แต่เป็นสิ่งที่มารดาจะต้องมีการเตรียมตัว เตรียมใจ ให้มีความมุ่งมั่น หนักแน่น ในความตั้งใจที่จะให้นมลูก ในการเตรียมตัวนั้น มารดาควรทราบว่า หลังคลอดจะมีการเปลี่ยนแปลงของร่างกายอย่างไร นมแม่จะมาเมื่อไร น้ำหนักทารกที่ลดลงเบื้องต้นในช่วงสัปดาห์แรกหลังคลอดเป็นกลไกตามธรรมชาติ ซึ่งหากมารดาเข้าใจ และเล็งเห็นถึงประโยชน์และความสำคัญของนมแม่ต่อลูกและตัวมารดาเองในระยะสั้นและในระยะยาว มารดาจะมีจิตใจที่เข้มแข็ง แม้จะมีแรงกดดันจากคนในครอบครัว ซึ่งมารดาอาจต้องสร้างความเข้าใจและให้โอกาสคนในครอบครัวมาเรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญที่ให้คำปรึกษาเรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่? โดยในสัปดาห์แรกหลังคลอดจะถือเป็นสัปดาห์ทองที่สำคัญในการที่มารดาจะต้องปรับตัว เรียนรู้นิสัยการกินนมของทารก และต้องผ่านข้อสงสัยหรือปัญหาต่างๆ ที่ไม่เคยเผชิญในช่วงสัปดาห์แรกหลังคลอด หากมารดาสามารถให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในสัปดาห์แรก โอกาสที่จะประสบความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จะมีสูง ?เช่นเดียวกันกับบุคลากรทางการแพทย์ที่ควรจะคัดกรองมารดาที่มีความเสี่ยงในการหยุดการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ก่อนระยะเวลาอันควรให้ได้รับการนัดติดตามในสัปดาห์แรก เพื่อให้คำปรึกษา แนะนำการปฏิบัติตัวหรือหนทางในการที่จะผ่านปัญหาหรืออุปสรรคที่อาจพบได้

เอกสารอ้างอิง

  1. ภาวิน พัวพรพงษ์. หนังสือรอบรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. นครนายก: ซี.ที. ดอทคอม,

ลูกจะเป็นสาวเร็วขึ้นหากมารดาเป็นเบาหวานระหว่างตั้งครรภ์

IMG_1576

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การที่มารดาเป็นเบาหวานระหว่างการตั้งครรภ์จะมีความเสี่ยงหรือเพิ่มภาวะแทรกซ้อนได้หลายอย่างในระหว่างการตั้งครรภ์และการคลอด ได้แก่ ความพิการแต่กำเนิดของทารกสูงขึ้น ภาวะครรภ์เป็นพิษเพิ่มขึ้น ทารกแรกเกิดน้ำหนักตัวมาก การคลอดยาก การผ่าตัดคลอด การคลอดติดไหล่ ทารกแรกเกิดมีน้ำตาลต่ำ นอกจากนี้ ยังมีการศึกษาพบว่า ทารกที่เกิดจากมารดาที่เป็นเบาหวานระหว่างการตั้งครรภ์จะเข้าสู่วัยรุ่นหรือเป็นสาวเร็วขึ้น 1.45 เท่าเมื่อเทียบกับทารกที่เกิดจากมารดาที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน1 โดยที่ตัดปัจจัยเรื่องดัชนีมวลกายที่บ่งบอกถึงน้ำหนักที่มากของมารดาออกแล้ว ดังนั้น ในมารดาที่อ้วนที่เป็นเบาหวานระหว่างการตั้งครรภ์ ความเสี่ยงจะยิ่งเพิ่มขึ้น ซึ่งการคัดกรองปัญหาเบาหวานในมารดาเหล่านี้ จึงเป็นสิ่งที่บุคลากรทางการแพทย์ควรเอาใจใส่ ไม่ควรละเลย เพื่อลดภาวะแทรกซ้อน และป้องกันผลเสียในระยะยาวที่อาจเกิดแก่ทารก

เอกสารอ้างอิง

  1. Yi-Frazier JP, Hilliard ME, Fino NF, et al. Whose quality of life is it anyway? Discrepancies between youth and parent health-related quality of life ratings in type 1 and type 2 diabetes. Qual Life Res 2016;25:1113-21.