รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? การคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน หมายถึง วิธีการคุมกำเนิดที่ใช้คุมกำเนิดหลังการมีเพศสัมพันธ์และก่อนการฝังตัวเซลล์ของตัวอ่อน ประสิทธิภาพของการคุมกำเนิดฉุกเฉินส่วนใหญ่ลดการตั้งครรภ์ร้อยละ 75-89¹ การคุมกำเนิดเหล่านี้มีจุดประสงค์ในการใช้ในกรณีที่ฉุกเฉินที่ไม่มีการเตรียมตัวสำหรับการคุมกำเนิด ดังนั้นจึงควรมีการใช้วิธีคุมกำเนิดแบบปกติในกรณีที่มีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอหรือมีการวางแผนที่จะมีเพศสัมพันธ์

??????????? การคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน ปัจจุบันมีการใช้มากขึ้น ปัญหาการตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อม การตั้งครรภ์ที่ไม่ต้องการ และการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นยังพบได้สูงและติดอันดับต้นๆ ของโลก การเข้าใจและใช้การคุมกำเนิดแบบฉุกเฉินอาจเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยลดปัญหาเหล่านี้ได้

หนังสืออ้างอิง

1.??????????? Dunn S, Guilbert E, Burnett M, et al. Emergency contraception: no. 280 (replaces No. 131, August 2003). Int J Gynaecol Obstet 2013;120:102-7.

?

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? ภาวะเอสโตรเจนต่ำมีความสัมพันธ์กับการสูญเสียมวลกระดูก ภาวะกระดูกบางและภาวะกระดูกพรุน จากการตรวจมวลกระดูกพบว่ามีการสูญเสียแคลเซียมและแร่ธาตุของกระดูกระหว่างการให้นมบุตรและจะกลับเข้าภาวะปกติเมื่อหยุดให้นม¹ ปัจจัยที่มีผลต่อเมตาบอริซึมของกระดูกในสภาวะนี้มีหลายอย่าง ได้แก่ น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ สัดส่วนของสารประกอบในร่างกาย (body composition) รูปแบบกิจกรรมทางกายภาพ การสูบบุหรี่ การใช้ยา ความผิดปกติในการกินอาหาร และการคุมกำเนิด

??????????? ในมารดาที่ให้นมบุตร ทางเลือกของการคุมกำเนิดมักพิจารณาการคุมกำเนิดที่ไม่ใช้ฮอร์โมนก่อน ได้แก่ การใช้ถุงยางอนามัย การใส่ห่วงอนามัย การทำหมันรวมถึงการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหากปฏิบัติได้อย่างเหมาะสมจะช่วยในการคุมกำเนิดได้ในหกเดือนแรก สำหรับทางเลือกในกรณีที่จะใช้ฮอร์โมนจะเลือกใช้กลุ่มที่มีเฉพาะโปรเจนตินในกรณีที่ไม่มีข้อห้ามเนื่องจากไม่มีผลเสียต่อการให้นม การเจริญเติบโตของทารกและพัฒนาการในวัยเด็ก มีการศึกษาถึงผลของการใช้การคุมกำเนิดชนิดโปรเจสตินกับการสูญเสียมวลกระดูกในมารดาที่ให้นมบุตรหลังคลอดโดยการวัดค่าความหนาแน่นของมวลกระดูกที่ข้อมือในช่วงหกเดือนหลังคลอดบุตร จากข้อมูลพบว่ามารดาที่ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดโปรเจสตินจะมีการสูญเสียมวลกระดูกน้อยกว่า² อย่างไรก็ตามผลในทางคลินิกยังไม่ชัดเจนเนื่องจากในการสูญเสียมวลกระดูกนี้จะกลับสู่ภาวะปกติเมื่อหยุดให้นม

หนังสืออ้างอิง

1.???????? Ensom MH, Liu PY, Stephenson MD. Effect of pregnancy on bone mineral density in healthy women. Obstet Gynecol Surv 2002;57:99-111.

2.???????? Costa ML, Cecatti JG, Krupa FG, Rehder PM, Sousa MH, Costa-Paiva L. Progestin-only contraception prevents bone loss in postpartum breastfeeding women. Contraception 2012;85:374-80.

?

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

สัปดาห์แรกหลังคลอดเป็นช่วงที่สำคัญสำหรับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และบ่งบอกถึงโอกาสที่จะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้นานหากประสบความสำเร็จในการให้นมแม่ ปัจจัยทางสรีรวิทยา จิตใจ สังคมและวัฒนธรรมมีผลต่อการเริ่มนมแม่ ระยะเวลาในการให้นมแม่ และความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว เหตุผลของการหยุดเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในระยะแรกเกิดจากการเจ็บเต้านมหรือไม่สบายตัวระหว่างให้นมแม่และไม่มั่นใจว่ามีน้ำนมเพียงพอ ในระยะต่อมาสาเหตุของการหยุดเลี้ยงลูกด้วยนมแม่คือการกลับเข้าทำงานของมารดา

ในช่วงให้นมบุตรมารดาต้องการพลังงานเพิ่มขึ้น การเพิ่มปริมาณอาหารและการเสริมอาหารบางอย่างจำเป็นในมารดาที่ขาดหรือรับประทานอาหารไม่ครบสัดส่วน เกลือเป็นส่วนที่สำคัญในการเจริญเติบโตและพัฒนาการด้านการเรียนรู้ของทารก¹ ในการศึกษาในสัตว์การกินเกลือมีความสัมพันธ์กับการสร้างนมแม่และความต้องการเกลือสูงขึ้นขณะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ แต่มีการศึกษาในมารดาหลังคลอดโดยสอบถามความชอบในการรับประทานเกลือ (รสเค็ม) มาก ปานกลาง และน้อย เก็บข้อมูลเกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในช่วง 7 วันหลังคลอด พบว่ากลุ่มมารดาที่ชอบรับประทานเกลือมากมีความเสี่ยงในการหยุดเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มากกว่ากลุ่มมารดาที่รับประทานเกลือน้อยถึง 2.43 เท่า (ค่าความเชื่อมั่นร้อยละ 95 เท่ากับ 1.20-4.92) นอกจากนี้ในช่วง 14 วัน 21 วัน และ 25 วันหลังคลอดกลุ่มมารดาที่ชอบรับประทานเกลือมากจะมีอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวต่ำกว่ากลุ่มมารดาที่ชอบรับประทานเกลือน้อย² คำอธิบายของผลนี้อาจเป็นจากการกินเกลือจะลดระดับของฮอร์โมนโปรแลคตินและลดการตอบสนองของโปรแลคตินต่อการกระตุ้นดูดนมซึ่งเป็นข้อมูลจากการศึกษาในสัตว์³ อย่างไรก็ตาม คำอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับผลการศึกษานี้จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

หนังสืออ้างอิง

1.???????? Al-Dahhan J, Jannoun L, Haycock GB. Effect of salt supplementation of newborn premature infants on neurodevelopmental outcome at 10-13 years of age. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2002;86:F120-3.

2.???????? Verd S, Nadal-Amat J, Gich I, Leshem M. Salt preference of nursing mothers is associated with earlier cessation of exclusive breastfeeding. Appetite 2010;54:233-6.

3.???????? Nagy GM, Arendt A, Banky Z, Halasz B. Dehydration attenuates plasma prolactin response to suckling through a dopaminergic mechanism. Endocrinology 1992;130:819-24.

?

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

ภาวะตัวเหลืองเป็นภาวะที่เป็นสาเหตุของการกลับเข้ามานอนโรงพยาบาลของทารกแรกเกิดที่พบได้บ่อย ในทารกที่กินนมแม่ภาวะตัวเหลืองสามารถตรวจพบได้โดยไม่พบสาเหตุอื่น ค่าระดับบิลลิรูบินที่สูงกว่า 15 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรถือว่ามีนัยสำคัญที่มีโอกาสเกิดอันตรายและส่งผลต่อสมองเกิดภาวะ kerniterus ซึ่งทำให้ทารกเกิดความพิการได้ เนื่องจากภาวะตัวเหลืองมักพบสูงในช่วง 4-6 วันหลังคลอดจึงมีการแนะนำให้ตรวจภาวะตัวเหลืองในทารกก่อนในช่วง 30-48 ชั่วโมงหลังคลอดก่อนการอนุญาตให้กลับบ้านเพื่อทำนายภาวะตัวเหลือง¹ มีการศึกษาปัจจัยที่ทำนายภาวะตัวเหลืองในทารกที่กินนมแม่ที่คลอดกำหนดหรือใกล้กำหนดพบว่า อายุครรภ์ ร้อยละของน้ำหนักของทารกที่ลดลง และค่าสูงสุดของระดับบิลลิรูบินในช่วงสามวันแรกเป็นปัจจัยที่ใช้ทำนายภาวะตัวเหลืองในทารกหลังคลอดในช่วง 4-10 วันโดยมีความถูกต้องของการทำนายร้อยละ 78.8²

หนังสืออ้างอิง

1.???????????? Management of hyperbilirubinemia in the newborn infant 35 or more weeks of gestation. Pediatrics 2004;114:297-316.

2.???????????? Huang HC, Yang HI, Chang YH, et al. Model to predict hyperbilirubinemia in healthy term and near-term newborns with exclusive breast feeding. Pediatr Neonatol 2012;53:354-8.

?