รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? การส่งต่อระบบโปรแกรมและการภูมิคุ้มกันป้องกันที่มีชีวิตโดยผ่านเซลล์ในน้ำนม น้ำนมแม่จะมีเซลล์ที่หลากหลาย? ได้แก่ macrophage, T-cell, stem cell และ lymphocyte ในน้ำนมช่วงแรกหรือหัวน้ำนมจะมีเซลล์เม็ดเลือดขาวของมารดาที่ทารกที่กินนมแม่จะได้รับจากน้ำนมสูงถึงหมื่นล้านเซลล์ต่อวัน ปริมาณเซลล์ในมารดาแต่ละคนจะมีความแตกต่างกัน^1-6 โดยเซลล์ส่วนใหญ่ในหัวน้ำนมจะเป็น macrophage ร้อยละ 80 ที่มีต้นกำเนิดมาจาก monocyte ในหลอดเลือด peripheral ที่จะผ่านเข้ากระแสเลือดและผ่านเซลล์เยื่อบุเต้านมเข้าไปในน้ำนม กระบวนการการจับกิน (phagocytosis) สารประกอบในนมแม่จะเปลี่ยนแปลง monocyte เป็น macrophage ที่มีลักษณะเฉพาะที่เปลี่ยนเป็นเซลล์ dendritic ที่สามารถจะกระตุ้นการทำงานของ T-cell ของทารกได้^3,6 ความสามารถนี้จะทำให้เกิดระบบป้องกันเชื้อโรคที่หลากหลายที่ส่งจากมารดาไปสู่ทารกโดยผ่านการกระตุ้นพัฒนาการของระบบภูมิคุ้มกันของทารกเอง นอกจากนี้ยังพบ stem cell^2,4 ในน้ำนมซึ่งบทบาทหน้าที่ต้องการการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

?

หนังสืออ้างอิง

?

1.???????????? Jarvinen KM, Suomalainen H. Leucocytes in human milk and lymphocyte subsets in cow’s milk-allergic infants. Pediatr Allergy Immunol 2002;13:243-54.

2.???????????? Patki S, Kadam S, Chandra V, Bhonde R. Human breast milk is a rich source of multipotent mesenchymal stem cells. Hum Cell 2010;23:35-40.

3.???????????? Ichikawa M, Sugita M, Takahashi M, et al. Breast milk macrophages spontaneously produce granulocyte-macrophage colony-stimulating factor and differentiate into dendritic cells in the presence of exogenous interleukin-4 alone. Immunology 2003;108:189-95.

4.???????????? Indumathi S, Dhanasekaran M, Rajkumar JS, Sudarsanam D. Exploring the stem cell and non-stem cell constituents of human breast milk. Cytotechnology 2013;65:385-93.

5.???????????? Riskin A, Almog M, Peri R, Halasz K, Srugo I, Kessel A. Changes in immunomodulatory constituents of human milk in response to active infection in the nursing infant. Pediatr Res 2012;71:220-5.

6.???????????? Yagi Y, Watanabe E, Watari E, et al. Inhibition of DC-SIGN-mediated transmission of human immunodeficiency virus type 1 by Toll-like receptor 3 signalling in breast milk macrophages. Immunology 2010;130:597-607.

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? การกินนมแม่จะช่วยลดการติดเชื้อและการอักเสบ¹ หัวน้ำนมจะอุดมไปด้วยสารที่ช่วยเรื่องภูมิคุ้มกันและส่งเสริมอัตราการรอดชีวิตของทารก² แบ่งตามบทบาทหน้าที่ได้ดังนี้

-การส่งต่อระบบโปรแกรมและการภูมิคุ้มกันป้องกันที่มีชีวิตโดยผ่านเซลล์ในน้ำนม

-การสื่อสารระหว่างเซลล์โดย cytokine และ chemokine

-การป้องกันการติดเชื้อ

ซึ่งแต่ละบทบาทจะส่งเสริมกลไกที่ช่วยให้ทารกได้รับภูมิคุ้มกันจากมารดาไปสู่ทารกโดยผ่านนมแม่ที่ธรรมชาติได้สร้างให้ทารกได้รับภูมิคุ้มกันเพื่อส่งเสริมให้ทารกรอดชีวิตและสืบทอดเผ่าพันธุ์ต่อไป

?

หนังสืออ้างอิง

?

1.???????????? Goldman AS. Modulation of the gastrointestinal tract of infants by human milk. Interfaces and interactions. An evolutionary perspective. J Nutr 2000;130:426S-31S.

2.???????????? Gao X, McMahon RJ, Woo JG, Davidson BS, Morrow AL, Zhang Q. Temporal changes in milk proteomes reveal developing milk functions. J Proteome Res 2012;11:3897-907.

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

สารที่ช่วยควบคุมการเผาพลาญและส่วนประกอบของร่างกาย ได้แก่ adiponectin และฮอร์โมนอื่นๆ ฮอร์โมน adiponectin จะทำหน้าที่หลายอย่าง เช่น? การควบคุมการเผาพลาญของร่างกาย และการออกฤทธิ์ระงับการอักเสบ ฮอร์โมนนี้มีปริมาณมากในน้ำนม เมื่อผ่านเข้าไปในลำไส้สามารถผ่านเข้าไปในผนังลำไส้และออกฤทธิ์ต่อการเผาพลาญอาหารของร่างกาย^1,2 ระดับของ adiponectin จะมีความสัมพันธ์ในทิศทางตรงข้ามกับน้ำหนักและดัชนีมวลกายทารกในมารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว มีสมมุติฐานว่าฮอร์โมนนี้จะช่วยลดภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนเมื่อทารกโตขึ้น^1,3 ?สำหรับฮอร์โมนอื่นๆ ที่ควบคุมการเผาพลาญของร่างกายที่พบในน้ำนม ได้แก่ leptin, resistin และ ghrelin ซึ่งจะควบคุมการสร้างพลังงาน ส่วนประกอบของร่างกาย และความอยากอาหาร^4-7

?

หนังสืออ้างอิง

?

1.???????????? Newburg DS, Woo JG, Morrow AL. Characteristics and potential functions of human milk adiponectin. J Pediatr 2010;156:S41-6.

2.???????????? Martin LJ, Woo JG, Geraghty SR, et al. Adiponectin is present in human milk and is associated with maternal factors. Am J Clin Nutr 2006;83:1106-11.

3.???????????? Woo JG, Guerrero ML, Guo F, et al. Human milk adiponectin affects infant weight trajectory during the second year of life. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2012;54:532-9.

4.???????????? Savino F, Sorrenti M, Benetti S, Lupica MM, Liguori SA, Oggero R. Resistin and leptin in breast milk and infants in early life. Early Hum Dev 2012;88:779-82.

5.???????????? Savino F, Liguori SA. Update on breast milk hormones: leptin, ghrelin and adiponectin. Clin Nutr 2008;27:42-7.

6.???????????? Palou A, Sanchez J, Pico C. Nutrient-gene interactions in early life programming: leptin in breast milk prevents obesity later on in life. Adv Exp Med Biol 2009;646:95-104.

7.???????????? Dundar NO, Dundar B, Cesur G, Yilmaz N, Sutcu R, Ozguner F. Ghrelin and adiponectin levels in colostrum, cord blood and maternal serum. Pediatr Int 2010;52:622-5.

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

ฮอร์โมนในนมแม่ที่ช่วยควบคุมการเจริญเติบโต ได้แก่ calcitonin และ somatostatin ในนมแม่จะมี calcitonin สูง¹ ซึ่งจะมีผลต่อการเจริญเติบโตและการสร้างกระดูก เซลล์ประสาทในทางเดินอาหารจะมีตัวรับฮอร์โมน calcitonin ที่จะเกิดปฏิกิริยาและทำให้ออกฤทธิ์² สำหรับ somatostation ปกติมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโต เมื่อได้รับผ่านเข้าสู่ทางเดินอาหารจะถูกย่อยทำลายและไม่ส่งผ่านเข้าสู่ผนังลำไส้ แต่เมื่ออยู่ในน้ำนม น้ำนมจะป้องกันการย่อยทำลายทำให้สามารถออกฤทธิ์ในช่องทางเดินอาหารได้³ บทบาทหน้าที่ในน้ำนมยังไม่ชัดเจน⁴

?

หนังสืออ้างอิง

?

?

1.???????????? Struck J, de Almeida P, Bergmann A, Morgenthaler NG. High concentrations of procalcitonin but not mature calcitonin in normal human milk. Horm Metab Res 2002;34:460-5.

2.???????????? Wookey PJ, Turner K, Furness JB. Transient expression of the calcitonin receptor by enteric neurons of the embryonic and early post-natal mouse. Cell Tissue Res 2012;347:311-7.

3.???????????? Rao RK, Davis TP, Williams C, Koldovsky O. Effect of milk on somatostatin degradation in suckling rat jejunum in vivo. J Pediatr Gastroenterol Nutr 1999;28:84-94.

4.???????????? Gama P, Alvares EP. LHRH and somatostatin effects on the cell proliferation of the gastric epithelium of suckling and weaning rats. Regul Pept 1996;63:73-8.

?

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

สารที่ช่วยในการพัฒนาการของลำไส้และป้องกันภาวะซีด ได้แก่ erythropoietin สารนี้จะทำหน้าที่ในการกระตุ้นให้เกิดการสร้างเม็ดเลือดแดง? erythropoietin จะพบมากในนมแม่ ทารกที่คลอดก่อนกำหนดจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะซีดจากการเสียเลือด พยาธิสภาพในลำไส้ หรือการทำงานที่ไม่สมบูรณ์ของระบบการสร้างเม็ดเลือดซึ่งจะมีผลทำให้การเจริญเติบโตและการพัฒนาการของทารกผิดปกติ¹ การให้ erythropoietin จะช่วยเพิ่มการความเข้มข้นของเลือดแต่ควรพิจารณาการเสริมธาตุเหล็กให้เพียงพอ^2-4 นอกจากนี้ erythropoietin ยังช่วยให้รอยต่อของเซลล์ที่ผนังลำไส้เกาะติดกันแน่นขึ้น⁵ มีรายงานว่าอาจช่วยลดการติดเชื้อ HIV จากมารดาสู่ทารก⁶และลดการเกิด necrotizing enterocolitis ลงได้^5,7

?

หนังสืออ้างอิง

?

1.???????????? Kett JC. Anemia in infancy. Pediatr Rev 2012;33:186-7.

2.???????????? Carbonell-Estrany X, Figueras-Aloy J, Alvarez E. Erythropoietin and prematurity–where do we stand? J Perinat Med 2005;33:277-86.

3.???????????? Kling PJ, Willeitner A, Dvorak B, Blohowiak SE. Enteral erythropoietin and iron stimulate erythropoiesis in suckling rats. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2008;46:202-7.

4.???????????? Pasha YZ, Ahmadpour-Kacho M, Hajiahmadi M, Hosseini MB. Enteral erythropoietin increases plasma erythropoietin level in preterm infants: a randomized controlled trial. Indian Pediatr 2008;45:25-8.

5.???????????? Shiou SR, Yu Y, Chen S, et al. Erythropoietin protects intestinal epithelial barrier function and lowers the incidence of experimental neonatal necrotizing enterocolitis. J Biol Chem 2011;286:12123-32.

6.???????????? Arsenault JE, Webb AL, Koulinska IN, Aboud S, Fawzi WW, Villamor E. Association between breast milk erythropoietin and reduced risk of mother-to-child transmission of HIV. J Infect Dis 2010;202:370-3.

7.???????????? Claud EC, Savidge T, Walker WA. Modulation of human intestinal epithelial cell IL-8 secretion by human milk factors. Pediatr Res 2003;53:419-25.

?