รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

?????????????? -เพื่อช่วยในการรักษาอาการตึงคัดเต้านม มีความจำเป็นต้องให้ทารกดูดนมหรือบีบนมออก โดยการปฏิบัติดังนี้จะส่งผลให้

??????? ลดความอึดอัดหรือไม่สบายตัวของมารดา

??????? ป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นได้แก่ เต้านมอักเสบหรือฝีที่เต้านม

??????? ช่วยให้มั่นใจว่าการสร้างน้ำนมยังคงมีอย่างต่อเนื่อง

??????? ให้ทารกสามารถกินนมแม่ได้

??????????? -วิธีที่จะช่วยบรรเทาอาการตึงคัดเต้านม

??????? ตรวจสอบการเข้าเต้าของมารดาว่า ทารกเข้าเต้าได้ดีหรือไม่ ถ้าไม่

? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?? –ช่วยทารกให้เข้าเต้าได้ดีเพียงพอที่จะทำให้ดูดนมออกจากเต้านมได้?

??????????????????????????? – แนะนำว่ามารดาควรบีบนมด้วยมือด้วยตนเองก่อนการให้ทารกดูดนม เพื่อให้หัวนมและลานนมไม่ตึงและง่ายในการเข้าเต้า

??????? หากการให้ทารกดูดนมอย่างเดียวยังช่วยลดการตึงคัดเต้านมไม่ดี แนะนำให้มารดาบีบน้ำนมด้วยมือออกระหว่างมื้อการให้นมทารกจนกระทั่งเต้านมลดการคัดตึง

??????? กระตุ้นให้มารดาให้นมลูกบ่อยๆ ถ้าให้ได้นมไม่มาก กระตุ้นให้มารดาให้นมทารกบ่อยและนานตามความต้องการของทารก

??????? การอาบน้ำอุ่นอาจช่วยให้น้ำนมไหลดีขึ้น

??????? การนวดหลังหรือต้นคอ หรือการปฏิบัติอื่นๆ ที่ช่วยให้มารดาผ่อนคลายอาจช่วยให้น้ำนมไหลดีขึ้น

??????? ช่วยให้มารดาสบายขึ้น โดยมารดาอาจต้องการการพยุงเต้านมหากเต้านมใหญ่ขึ้นมาก

??????? จัดบรรยากาศที่สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยสร้างความมั่นใจให้กับมารดาว่าการตึงคัดเต้านมจะค่อยๆ หายไป

??????? ใช้การประคบเย็นช่วยลดอาการปวดระหว่างมื้อการให้นมทารก

หนังสืออ้างอิง

1.????? WHO/UNICEF. BFHI Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital ? 20-hour course. ?2009

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? -ถ้าหากบุคลากรทางการแพทย์พบเต้านมคัดที่หอผู้ป่วย ควรต้องมีการทบทวนรูปแบบการดูแลมารดา การนำบันไดสิบขั้นสู่ความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มาใช้จะช่วยป้องกันการตึงคัดเต้านมที่รุนแรง หากตอบคำถามว่า ?ใช่? จากคำถามต่อไปนี้ แสดงว่าจะพบการตึงคัดเต้านมของมารดาน้อยในหอผู้ป่วยหลังคลอด

??????????? คำถามเหล่านี้ ได้แก่

??????? มีการให้ทารกสัมผัสผิวกับมารดาหลังคลอดทันทีใช่หรือไม่?

??????? มีการให้ทารกกินนมแม่จากเต้านมภายใน 1 ชั่วโมงแรกหลังคลอดใช่หรือไม่?

??????? บุคลากรทางการแพทย์จะช่วยเหลือมารดาตั้งแต่ในระยะแรกเพื่อทำให้มั่นใจว่ามารดาสามารถนำทารกเข้าเต้าและให้นมลูกได้ ใช่หรือไม่?

??????? หากมารดายังไม่ได้ให้ลูกกินนมจากเต้านม มารดาจะได้รับการกระตุ้นและสอนให้บีบน้ำนมด้วยมือ ใช่หรือไม่?

??????? ทารกอยู่กับมารดาตลอด 24 ชั่วโมงใช่หรือไม่?

??????? มารดาทุกคนจะได้รับการกระตุ้นให้ให้นมลูกบ่อยตามความต้องการของทารกทั้งกลางวันและกลางคืน (อย่างน้อย 8-12 ครั้งใน 24 ชั่วโมง) ใช่หรือไม่?

??????? ทารกจะต้องไม่ใช้ขวดนม จุกนมเทียมหรือหัวนมหลอกแทนการดูดนมจากเต้านม ใช่หรือไม่?

หนังสืออ้างอิง

1.????? WHO/UNICEF. BFHI Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital ? 20-hour course. ?2009

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

???????????? -อาการตึงคัดเต้านมปกติ เมื่อน้ำนมเริ่มมา การไหลเวียนของเลือดจะมาเลี้ยงเต้านมมากขึ้นพร้อมกันกับการสร้างน้ำนมเพิ่มขึ้น เต้านมจะรู้สึกอุ่น ตึง และหนัก ลักษณะนี้จะเป็นลักษณะปกติ เพื่อลดการตึงคัด มารดาควรให้ทารกดูดนมบ่อยๆ และประคบเย็นที่เต้านมระหว่างมื้อของการให้นม เมื่อผ่านไปสองถึงสามวัน น้ำนมจะผลิตตามความต้องการของทารก

??????????? -การตึงคัดเต้านม หากน้ำนมไม่ได้ถูกดูดหรือบีบออก น้ำนม เลือด และน้ำเหลืองจะคั่งอยู่ในเต้านม ทำให้การไหลของนมไม่ดีจากการบวมหรือบวมน้ำ เต้านมก็จะรู้สึกร้อน แข็ง และปวด ซึ่งจะมองดูตึงและเป็นประกาย หัวนมก็อาจจะยึดตึงและแบนราบลง ทำให้ยากในการที่ทารกจะอ้าปากอมหัวนมและลานนม? จนทำให้เกิดอาการเจ็บหัวนมได้

??????????? -หากอาการตึงคัดยังเป็นอยู่อย่างต่อเนื่อง กลไกของปฏิกิริยาตอบกลับจะลดการสร้างน้ำนมลง

??????????? -สาเหตุของการตึงคัดเต้านม อาจรวมถึง

??????? การเริ่มต้นการให้นมลูกหลังทารกเกิดมีการเริ่มต้นช้า

??????? การเข้าเต้าไม่ดี ทำให้การดูดนมออกจากเต้านมไม่มีประสิทธิภาพ

??????? การให้นมในแต่ละครั้งสั้นเกินไป ห่างเกินไป และอาจจะไม่ได้ให้นมในช่วงกลางคืน

หนังสืออ้างอิง

1.????? WHO/UNICEF. BFHI Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital ? 20-hour course. ?2009

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

????????????? -ขนาดของหัวนมและเต้านมมีหลากหลายมาก โดยทารกสามารถจะดูดนมแม่ได้จากหัวนมและเต้านมได้เกือบทุกชนิด

??????????? -หัวนมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ระหว่างตั้งครรภ์ โดยจะยื่นยาวออกมา การเห็นหัวนมแบนราบหรือหัวนมบอดก็อาจเปลี่ยนแปลงได้ ดังนั้นมารดาควรได้รับการติดตามดูขณะให้นมลูกหลังคลอดในกรณีที่มีความจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือ

??????????? -การที่มารดามีหัวนมบอดไม่จำเป็นต้องมีปัญหาในการให้นมบุตรเสมอไป เนื่องจากในการดูดนมทารกดูดจากเต้านมมากกว่าจากหัวนม ดังนั้น ควรให้ความมั่นใจกับมารดาและให้การสนับสนุนให้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในช่วงหลังคลอด

-หัวนมใหญ่และหัวนมยาวอาจทำให้ทารกอ้าปากอมหัวนมและลานนมลำบาก โดยทำให้ทารกอ้าปากอมหัวนมและลานนมได้ไม่ลึก การช่วยเหลือควรจัดท่าและทำให้ทารกอ้าปากเข้าไปอมหัวนมและลานนมได้มากพอ ไม่อมเฉพาะหัวนมอย่างเดียว ซึ่งน้ำนมจะไม่ไหล ทำให้ทารกดูดหรืองับหัวนมแรงจนทำให้เจ็บหัวนมและหัวนมแตกได้

-หากทารกขย้อนหัวนมออกจากปากบ่อยๆ เพราะหัวนมใหญ่ อาจจะต้องให้มารดาบีบน้ำนมออกและป้อนทารกด้วยถ้วยช่วงระยะเวลาหนึ่ง จนทารกเริ่มโตขึ้น ปากใหญ่มากขึ้นจนสามารถอมหัวนมและลานนมได้ลึกพอ

หนังสืออ้างอิง

1.????? WHO/UNICEF. BFHI Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital ? 20-hour course. ?2009

?รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? -ระหว่างการฝากครรภ์ มารดาควรได้รับการสร้างความมั่นใจว่า การสร้างน้ำนมไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดหรือรูปร่างของเต้านม

??????????? -หลังการคลอดบุตร ควรมีการตรวจดูว่าเต้านมมีอาการปวดหรือตึงคัดมากหรือไม่

??????????? -การสังเกตเต้านมควรทำเสมอเมื่อมารดาให้นมบุตร ซึ่งบุคลากรทางการแพทย์จะเห็นสิ่งที่สำคัญที่สุดขณะมีการให้นมจนกระทั่งสิ้นสุดการให้นม

??????????? -หากมีความจำเป็นต้องตรวจเต้านมมารดา ควรปฏิบัติดังนี้

??????? อธิบายเหตุผลให้มารดาทราบว่าต้องการตรวจเพื่ออะไร

??????? จัดสถานที่ให้มารดารู้สึกสบาย เป็นส่วนตัวและมิดชิด

??????? ขออนุญาตก่อนที่เปิดเต้านมตรวจหรือสัมผัส

??????? พูดคุยกับมารดา ใช้การสังเกตมองดูที่เต้านมก่อนการสัมผัส

??????? หากจำเป็นต้องสัมผัสเต้านมควรสัมผัสด้วยความนุ่นนวล

??????????? -ถามถึงสิ่งที่มารดาสังเกตเห็นหรือวิตกกังวลเกี่ยวกับเต้านม และพยายามกระตุ้นให้มารดาได้พูดบอกออกมา

??????????? -พูดในสิ่งที่ได้เห็นขณะมารดาให้นมลูก ชื่นชมในสิ่งที่มารดาทำได้ดี ไม่วิพากย์เกี่ยวกับเต้านม และสร้างความมั่นใจว่ามารดาสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้

?หนังสืออ้างอิง

1.????? WHO/UNICEF. BFHI Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital ? 20-hour course. ?2009