รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เป็นประโยชน์อย่างมากต่อมารดาและทารก และเป็นกระแสของการดูแลทางสุขภาพที่คนในสังคมหันมาใส่ใจกับสิ่งนี้มากขึ้น แม่ที่ไม่สามารถจะให้นมตนเองแก่ลูกได้ก็ต้องการให้ลูกได้กินนมแม่ ในปัจจุบันจึงมีการสั่งนมแม่พาสเจอร์ไรซ์จากออนไลน์ ซึ่งคุณภาพของนมแม่พาสเจอร์ไรซ์ออนไลน์นั้นยังคงเป็นคำถาม ในประเทศแคนาดาจึงมีการศึกษานมแม่ที่พาสเจอร์ไรซ์ที่สั่งจากออนไลน์ พบว่านมแม่ที่พาสเจอร์ไรซ์ที่สั่งจากออนไลน์มีเชื้อแบคทีเรียแกรมลบ เชื้อแบคทีเรีย coliform และเชื้อ Staphylococcus มากกว่านมแม่พาสเจอร์ไรซ์จากธนาคารนมแม่ ซึ่งในการศึกษานี้เชื่อว่าน่าจะเกิดจากกระบวนการการเก็บน้ำนม การดูแลรักษาและการจัดส่ง¹

? ? ? ? ? ? ในประเทศไทยยังไม่พบข้อมูลว่ามีการสั่งนมแม่ออนไลน์ อย่างไรก็ตามในอนาคตอาจเป็นไปตามกระแสโลก ดังนั้นการเลือกที่จะซื้อนมแม่ออนไลด์ควรระมัดระวัง

หนังสืออ้างอิง

1. St-Onge M, Chaudhry S, Koren G. Donated breast milk stored in banks versus breast milk purchased online. Can Fam Physician 2015;61:143-6.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? ไม่ว่าจะเป็นการเรียนการสอนหรือการรณรงค์ในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ข้อมูลหรือการเก็บสถิติมีความสำคัญ บุคลากรทางการแพทย์จำเป็นต้องทราบข้อมูลเหล่านี้เพื่อสร้างเป้าหมายและกำหนดตัวชี้วัดในการทำงาน มีการศึกษาถึงการใช้ตัวชี้วัดเรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มาเป็นกลไกในการพัฒนาสุขภาพของเมืองไฟรา เดอ ซานตานา ในประเทศบราซิล ซึ่งใช้ตัวชี้วัดการที่ทารกได้กินนมแม่ภายในหนึ่งชั่วโมงแรกหลังคลอด การกินนมแม่อย่างเดียวของทารกในหกเดือนแรก และการกินนมแม่ของทารกอายุ 9-12 เดือน ซึ่งหลังจากการกำหนดตัวชี้วัดที่ชัดเจน การเปลี่ยนแปลงของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ก็มีแนวโน้มในการพัฒนาดีขึ้น¹

? ? ? ? ? ? ? ?ในประเทศไทย หากจะส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในสถาบันผลิตแพทย์ คงต้องกำหนดตัวชี้วัดในเรื่องนี้ไว้ในการประเมินคุณภาพการศึกษา โดยกลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย หรือหากเป็นในด้านการบริการ ต้องกำหนดไว้ในตัวชี้วัดเบื้องต้นของสถาบันรับรองและพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล ร่วมกับการกำหนดที่ชัดเจนในแผนงานด้านสุขภาพ ของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติด้วย ?ซึ่งหากทำได้ อนาคตเด็กไทยคงได้กินนมแม่มากขึ้น

หนังสืออ้างอิง

1. Vieira GO, Reis MR, Vieira TO, Oliveira NF, Silva LR, Giugliani ER. Trends in breastfeeding indicators in a city of northeastern Brazil. J Pediatr (Rio J) 2015.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การเรียนการสอนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในโรงเรียนแพทย์เริ่มมีการบรรจุหัวข้อนี้ลงในเกณฑ์การประกอบวิชาชีพเวชกรรม ปี พ.ศ. 2555 แต่หัวข้อนี้ในการสอนแพทย์ประจำบ้านยังมีอยู่น้อยและยังขาดความชัดเจนในวัตถุประสงค์การเรียนรู้และการประเมิน ซึ่งแพทย์ประจำบ้านเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการเรียนรู้ของนักศึกษาแพทย์ มีการศึกษาถึงการเรียนการสอนของแพทย์ประจำบ้านในเรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในประเทศสวีเดน พบว่า แพทย์ประจำบ้านมีความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติในเรื่องการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่น้อยกว่าที่ควรจะเป็น จึงมีการกำหนดวัตถุประสงค์ในการเรียนรู้ไว้ดังนี้¹

เมื่อสิ้นสุดการเรียนรู้หัวข้อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ แพทย์ประจำบ้านควรจะสามารถ

1. ประเมินเทคนิคการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้
2. ช่วยมารดาให้มีเทคนิคการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่เหมาะสมได้
3. อธิบายปัญหาที่พบในมารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้
4. สรุปประโยชน์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ต่อมารดาและทารกได้
5. ส่งต่อมารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้กับหน่วยงานที่สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในชุมชนได้อย่างเหมาะสม

? ? ? ? ? ในประเทศไทยอาจนำวัตถุประสงค์เหล่านี้ ไปจัดเกณฑ์การประเมินเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ของแพทย์ประจำบ้านในเรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้

หนังสืออ้างอิง

1. Pound CM, Moreau KA, Hart F, Ward N, Plint AC. The planning of a national breastfeeding educational intervention for medical residents. Med Educ Online 2015;20:26380.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? ในปัจจุบันพบว่าเด็กหญิงเริ่มเป็นสาวเร็วขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นจากภาวะโภชนาการ ภาวะอ้วนที่วินิจฉัยโดยดัชนีมวลกายเป็นสิ่งที่จะบ่งบอกและทำนายอายุที่เริ่มเป็นสาวของเด็กหญิงได้ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวป้องกันภาวะอ้วนเมื่อทารกอายุมากขึ้น¹ จึงมีการศึกษาถึงความสัมพันธ์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวกับการเริ่มเป็นสาว ซึ่งผลจากการศึกษาพบว่า ทารกที่กินนมผสมจะมีการพัฒนาของเต้านมในช่วงเป็นสาวเร็วกว่าทารกที่กินนมแม่อย่างเดียว² ดังนั้นการพบเด็กหญิงเข้าสู่วัยสาวเร็วขึ้นในปัจจุบัน ส่วนหนึ่งอาจสัมพันธ์กับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่น้อยลงจนนำมาสู่ปัญหา ?คุณแม่วัยรุ่น??ซึ่งขาดความพร้อมในด้านต่างๆ ในการเป็นมารดา การป้องกันโดยการรณรงค์ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวนอกจากประโยชน์ในด้านอื่นแล้วยังอาจมีส่วนในการลดปัญหาที่เพิ่มขึ้นเหล่านี้ได้

หนังสืออ้างอิง

1. Jensen SM, Ritz C, Ejlerskov KT, Molgaard C, Michaelsen KF. Infant BMI peak, breastfeeding, and body composition at age 3 y. Am J Clin Nutr 2015;101:319-25.
2. Kale A, Deardorff J, Lahiff M, et al. Breastfeeding versus formula-feeding and girls’ pubertal development. Matern Child Health J 2015;19:519-27.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวช่วยเสริมสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างมารดาและทารก การสัมผัสกับหน้าอกของมารดาขณะดูดนมแม่ช่วยพัฒนาการระบบประสาทของสมองของทารก นอกจากนี้ในปัจจุบัน ยังมีการศึกษาถึงความสัมพันธ์ของระยะเวลาการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวกับการตอบสนองของสมองต่อการแสดงออกทางอารมณ์ โดยในทารกที่กินนมแม่อย่างเดียวนานจะมีความโน้มเอียงในการตอบสนองของสมองต่ออารมณ์ที่มีความสุขมากกว่า ขณะที่ทารกที่กินนมแม่อย่างเดียวสั้นกว่าจะมีความโน้มเอียงของสมองในการตอบสนองต่ออารมณ์กลัวมากกว่า¹ ซึ่งในอนาคตอาจมีคำตอบว่า คนที่มีความสุขหรือพอเพียงในชีวิตอาจมีพื้นฐานมาจากการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวก็เป็นได้

หนังสืออ้างอิง

1. Krol KM, Rajhans P, Missana M, Grossmann T. Duration of exclusive breastfeeding is associated with differences in infants’ brain responses to emotional body expressions. Front Behav Neurosci 2014;8:459.