รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์
ฝีที่เต้านมถือเป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงที่เกิดได้จากการดูดนมหรือเข้าเต้าของทารกที่ไม่เหมาะสม ทำให้เกิดการเจ็บหัวนม หัวนมแตก เต้านมอักเสบ และกลายเป็นฝีที่เต้านมในที่สุด ตัวอย่างในรายนี้ ฝีที่เต้านมแตกและมีหนองไหลออกมา การช่วยบีบระบายหนองให้ออกมาให้มากที่สุด จะช่วยให้ฝีหายเร็วขึ้น และการเห็นลักษณะที่มีหนองปนเลือดออกมา แสดงถึงว่า หนองที่ขังอยู่ในเต้านมน่าจะออกมาใกล้จะหมดแล้ว ซึ่งอาจหยุดการบีบไล่หนองจากฝีที่เต้านมได้
รศ.นพ. ภาวิน พัวพรพงษ์
ทารกที่สับสนหัวนม เวลาดูดนมจะปฏิเสธ หรือร้องไห้ไม่พอใจจากการที่คุ้นเคยกับการดูดนมจากขวดที่นมจะไหลได้เร็วโดยทารกไม่ต้องออกแรงดูดมาก ดังนั้น การฝึกให้ทารกดูดนมจากเต้ามารดาในช่วงแรก อาจช่วยเหลือโดยการบีบกระตุ้นเต้านมให้น้ำนมไหลเร้วขึ้น และช่วยหยดนมแม่ที่บีบเก็บหรือปั๊มไว้จากหลอดฉีดยา เพื่อช่วยให้ทารกคงการดุดนมจากเต้าและไม่ปฏิเสธที่จะดูดนมจากเต้า
รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์
การดูดนมแม่จากเต้านมนั้น ทารกจะต้องอ้าปากกว้างเพื่ออมหัวนมและลานนมให้ลึก จากนั้นใช้ลิ้นยื่นออกมากดบริเวณลานนม เพื่อช่วยไล่น้ำนมจากต่อมน้ำนม มาที่ท่อน้ำนมและหัวนม ร่วมกับสร้างแรงดูดจากการออกแรงดูดในช่องปาก น้ำนมแม่จึงจะไหลออกมา ต่างกับการดูดนมจากขวดนมที่น้ำนมจะไหลได้เองอยู่แล้ว หรือทารกออกแรงดูดเล็กน้อยน้ำนมก็จะไหลแรงขึ้น จากตัวอย่างทารกในรายนี้มีอาการสับสนหัวนมจากการที่มารดาให้ทารกกินนมขวด จนติดนมขวด เมื่อนำมาเข้าเต้าเพื่อดูดนมจากมารดา ทารกจะดูดสั้น ๆ เมื่อน้ำนมไม่ไหลออกมา จะหยุดดูดหรือมีอาการหงุดหงิด ร้องไห้ ขณะที่หากให้ดูดนมขวด ทารกจะดูดได้ดีและรู้สึกพอใจมากกว่า
รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์
ทางเลือกหนึ่งในที่จะช่วยมารดาที่จำเป็นต้องกลับไปทำงาน คือ การเก็บนมแม่ ซิ่งสามารถทำได้โดยการบีบเก็บน้ำนมด้วยมือ หรือจากในตัวอย่างนี้คือใช้เครื่องปั๊มนมไฟฟ้าในการเก็บน้ำนม ซึ่งการเลือกเครื่องปั๊มนมควรเลือกให้เหมาะสม โดยอุปกรณ์และช่องที่ประกบเข้าของหัวนมจะต้องมีความพอเหมาะ ไม่คับจนเกินไป และหากตัวเครื่องสามารถปรับระดับแรงดูดได้จะเป็นผลดีแก่มารดา เพราะสามารถจะเลือกปรับขนาดแรงดุดที่ไม่แรงจนเกินไปจนทำให้มารดาเจ็บหัวนมหรือมีหัวนมแตก ซึ่งจะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้แก่ เต้านมอักเสบ และฝีที่เต้านม ติดตามมาได้
รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์
ตัวอย่างในมารดารายนี้ น้ำนมแม่มาดี แต่นักศึกษาบีบประเมินน้ำนมเพื่อการเก็บ น้ำนมไหลออกเป็นหยด ขณะที่พยาบาลบีบประเมินแล้วน้ำนมแม่ไหลพุ่ง