รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                  การที่ทารกได้กินนมแม่จะช่วยลดการเกิดการติดเชื้อในทางเดินหายใจ มีการศึกษาพบว่า การกินนมแม่จะช่วยลดการเกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจ โดยลดจำนวนครั้งของการเกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจ และลดการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างที่รุนแรง^1-3 ซึ่งการกินนมแม่ของทารกจะสามารถลดการเกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างได้ 0.64 เท่า (95%CI 0.42-0.99)² และนอกจากนี้ ยังพบว่าการกินนมแม่สามารถลดความรุนแรงของการติดเชื้อ respiratory syncytial virus ได้ด้วย^4,5 ซึ่งการลดจำนวนครั้งของการเจ็บป่วยและการลดความรุนแรงของการติดเชื้อ จะเป็นการลดค่าใช้จ่ายในภาพรวมด้านสาธารณสุขของประเทศ ทำให้การรณรงค์การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เป็นหนึ่งในการลงทุนทางด้านการป้องกันสุขภาพที่มีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

1. Libster R, Bugna Hortoneda J, Laham FR, et al. Breastfeeding prevents severe disease in full term female infants with acute respiratory infection. Pediatr Infect Dis J 2009;28:131-4.
2. Vereen S, Gebretsadik T, Hartert TV, et al. Association between breast-feeding and severity of acute viral respiratory tract infection. Pediatr Infect Dis J 2014;33:986-8.
3. Zivich P, Lapika B, Behets F, Yotebieng M. Implementation of Steps 1-9 to Successful Breastfeeding Reduces the Frequency of Mild and Severe Episodes of Diarrhea and Respiratory Tract Infection Among 0-6 Month Infants in Democratic Republic of Congo. Matern Child Health J 2018;22:762-71.
4. Nishimura T, Suzue J, Kaji H. Breastfeeding reduces the severity of respiratory syncytial virus infection among young infants: a multi-center prospective study. Pediatr Int 2009;51:812-6.
5. Roine I, Fernandez JA, Vasquez A, Caneo M. Breastfeeding reduces immune activation in primary respiratory syncytial virus infection. Eur Cytokine Netw 2005;16:206-10.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

            การให้ทารกได้กินนมแม่จะช่วยลดการเกิดหูชั้นกลางอักเสบ กลไกในการป้องกันอธิบายจากกระบวนการการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จะช่วยในการพัฒนาของกรามทารกพร้อมกับระบบกล้ามเนื้อ ได้แก่ กล้ามเนื้อลิ้นและกล้ามเนื้อของ Eustachian tube การพัฒนาการของระบบเหล่านี้จะช่วยลดอุบัติการณ์การติดเชื้อของระบบหู ช่วยในการพูดที่ชัดเจน และช่วยลดฟันผุและความเสี่ยงของการเกิดปัญหาของระบบเหงือกและฟัน^1,2 มีผลจากการศึกษาพบว่า การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ช่วยลดการเกิดหูชั้นกลางอักเสบในวัยเด็กช่วงแรกได้ร้อยละ 40-50³ ซึ่งระยะเวลาและรูปแบบของการกินนมแม่มีความสำคัญ โดยการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่นานกว่าหกเดือนจะช่วยลดการเกิดหูชั้นกลางอักเสบในช่วงหกปีแรกของการเจริญเติบโต และการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวจะมีผลป้องกันการเกิดหูชั้นกลางอักเสบได้ดีกว่าการให้ลูกกินนมแม่ร่วมกับอาหารเสริมอย่างอื่นในช่วงหกเดือนแรกหลังคลอด⁴

เอกสารอ้างอิง

1. Abrahams SW, Labbok MH. Breastfeeding and otitis media: a review of recent evidence. Curr Allergy Asthma Rep 2011;11:508-12.
2. Vogazianos E, Vogazianos P, Fiala J, Janecek D, Slapak I. The effect of breastfeeding and its duration on acute otitis media in children in Brno, Czech Republic. Cent Eur J Public Health 2007;15:143-6.
3. Brennan-Jones CG, Eikelboom RH, Jacques A, et al. Protective benefit of predominant breastfeeding against otitis media may be limited to early childhood: results from a prospective birth cohort study. Clin Otolaryngol 2017;42:29-37.
4. Korvel-Hanquist A, Djurhuus BD, Homoe P. The Effect of Breastfeeding on Childhood Otitis Media. Curr Allergy Asthma Rep 2017;17:45.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

             ทารกที่กินนมแม่จะมีการติดเชื้อในทางเดินอาหารลดลง โดยกลไกป้องกันการติดเชื้อในทางเดินอาหารนั้น อธิบายจากนมแม่จะไปเคลือบเยื่อบุทางเดินอาหาร ซึ่งสารในนมแม่จะป้องกันการผ่านของเชื้อโรคเข้าสู่ผนังลำไส้ ทำให้ลดการติดเชื้อในทางเดินทางอาหาร นอกจากนี้ยังมีผลทำให้ลดจำนวนครั้งของการเกิดท้องเสีย¹ และการติดเชื้อในกระแสเลือด² ซึ่งภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ หากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม จะทำให้เกิดการเสียชีวิตของทารกได้ สำหรับพื้นที่ที่ยังขาดความพร้อมในการให้การดูแลด้านสาธารณสุขและการรักษาพยาบาล สาเหตุหลักที่ทำให้ทารกเสียชีวิตยังคงเป็นการติดเชื้อในทางเดินอาหาร ดังนั้น การให้ลูกได้กินนมแม่ จึงเท่ากับเป็นการป้องกันการเสียชีวิตของทารกในระยะแรกเกิดนั่นเอง

เอกสารอ้างอิง

1. Zivich P, Lapika B, Behets F, Yotebieng M. Implementation of Steps 1-9 to Successful Breastfeeding Reduces the Frequency of Mild and Severe Episodes of Diarrhea and Respiratory Tract Infection Among 0-6 Month Infants in Democratic Republic of Congo. Matern Child Health J 2018;22:762-71.
2. Hanson LA, Korotkova M. The role of breastfeeding in prevention of neonatal infection. Semin Neonatol 2002;7:275-81.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

              นมแม่จะมีสารที่ออกฤทธิ์ช่วยในเรื่องภูมิคุ้มกันสำหรับทารก ซึ่งสารที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อ ส่วนใหญ่จะเป็นสารประกอบประเภทโปรตีนที่สำคัญ คือ immunoglobulin A และเซลล์เม็ดเลือดขาวหลากหลายชนิดที่จะเป็นทั้งภูมิคุ้มกันที่ได้รับจากมารดา และภูมิคุ้มกันจะมีผ่านการจดจำของเซลล์เม็ดเลือดขาวต่อเชื้อโรคที่มารดาเคยได้รับมาก่อน โดยที่จะไปทำหน้าที่กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันในลำไส้ของทารก ผลที่เกิดขึ้นก็คือ การป้องกันการติดเชื้อและควบคุมระบบภูมิคุ้มกันให้ทำงานเป็นปกติ ทารกที่กินนมแม่จะมีภูมิคุ้มกันต่อโรคต่าง ๆ ได้แก่ ป้องกันการติดเชื้อในทางเดินอาหาร ลดการเกิดหูชั้นกลางอักเสบ¹ ลดการเกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างที่รุนแรง^2,3 ป้องกันการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ^4,5 และลดการเกิดโรคมือ ปาก เท้าเปื่อย⁶

เอกสารอ้างอิง

1. Korvel-Hanquist A, Djurhuus BD, Homoe P. The Effect of Breastfeeding on Childhood Otitis Media. Curr Allergy Asthma Rep 2017;17:45.
2. Libster R, Bugna Hortoneda J, Laham FR, et al. Breastfeeding prevents severe disease in full term female infants with acute respiratory infection. Pediatr Infect Dis J 2009;28:131-4.
3. Vereen S, Gebretsadik T, Hartert TV, et al. Association between breast-feeding and severity of acute viral respiratory tract infection. Pediatr Infect Dis J 2014;33:986-8.
4. Marild S, Hansson S, Jodal U, Oden A, Svedberg K. Protective effect of breastfeeding against urinary tract infection. Acta Paediatr 2004;93:164-8.
5. Hanson LA. Protective effects of breastfeeding against urinary tract infection. Acta Paediatr 2004;93:154-6.
6. Zhu Q, Li Y, Li N, et al. Prolonged exclusive breastfeeding, autumn birth and increased gestational age are associated with lower risk of fever in children with hand, foot, and mouth disease. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2012;31:2197-202.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                   นมแม่มีสารประกอบกว่า 200 ชนิด และมีสารอาหารที่ครบถ้วน มีสัดส่วนโปรตีนที่ย่อยง่ายสูง มีปริมาณไขมันปรับเปลี่ยนตามกินนมของทารก นอกจากนี้ยังมีความพิเศษที่สามารถมีการปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับทารกที่คลอดก่อนกำหนด¹ โดยมีปริมาณกรดไขมันและ polyamine สูงกว่านมแม่ของทารกที่คลอดครบกำหนด^2,3 นอกจากนี้ ปริมาณน้ำนม โปรตีน และพลังงานของนมแม่จะไม่เปลี่ยนแปลง โดยไม่ขึ้นกับสารอาหารที่มารดารับประทาน หากมารดาไม่ได้มีภาวะทุพโภชนาการหรือขาดอาหารเป็นเวลานาน^4,5 ดังนั้นมารดาสามารถให้นมลูกได้ แม้จะอยู่ในภาวะสถานการณ์ฉุกเฉินหรือในภาวะที่มีอุบัติภัย 

เอกสารอ้างอิง

1. Hsu YC, Chen CH, Lin MC, Tsai CR, Liang JT, Wang TM. Changes in preterm breast milk nutrient content in the first month. Pediatr Neonatol 2014;55:449-54.
2. Berenhauser AC, Pinheiro do Prado AC, da Silva RC, Gioielli LA, Block JM. Fatty acid composition in preterm and term breast milk. Int J Food Sci Nutr 2012;63:318-25.
3. Plaza-Zamora J, Sabater-Molina M, Rodriguez-Palmero M, et al. Polyamines in human breast milk for preterm and term infants. Br J Nutr 2013;110:524-8.
4. Mohammad MA, Sunehag AL, Haymond MW. Effect of dietary macronutrient composition under moderate hypocaloric intake on maternal adaptation during lactation. Am J Clin Nutr 2009;89:1821-7.
5. Dewey KG, Lovelady CA, Nommsen-Rivers LA, McCrory MA, Lonnerdal B. A randomized study of the effects of aerobic exercise by lactating women on breast-milk volume and composition. N Engl J Med 1994;330:449-53.