รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

????????? การรักษามะเร็งเต้านมด้วยรังสีรักษาจะเป็นการร่วมรักษากับวิธีอื่น ในการรักษามะเร็งเต้านมโดยทั่วไปจะฉายรังสีขนาด 45-50 Gy? 25 fraction ใน 5 สัปดาห์ การฉายแสงนั้นจะมีผลต่อเต้านม โดยในระยะแรกจะเกิดการไหม้ของผิวหนัง ในระยะต่อมา เซลล์ที่ต่อมน้ำนมจะถูกทำลาย¹ และแทนที่ด้วยพังผืด (fibrosis) ซึ่งจะเปลี่ยนแปลงไปตามระยะเวลา² ดังนั้นในระหว่างการฉายแสงจะมีผลต่อการสร้างน้ำนม ทำให้มารดาระหว่างได้รับรังสีรักษาไม่สามารถให้นมลูกได้ จึงเป็นข้อจำกัดในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

หนังสืออ้างอิง

1. Cathers LE, Gould MN. Human mammary cell survival following ionizing radiation. Int J Radiat Biol Relat Stud Phys Chem Med 1983;44:1-16.
2. Bourgeois JF, Gourgou S, Kramar A, Lagarde JM, Gall Y, Guillot B. Radiation-induced skin fibrosis after treatment of breast cancer: profilometric analysis. Skin Res Technol 2003;9:39-42.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

? ? ? ? ? ? ??หากมารดาที่เป็นมะเร็งเต้านมได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดอย่างเดียว ในเต้านมอีกข้างมารดาจะสามารถให้นมแม่ได้ แต่การเลือกที่จะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จำเป็นต้องมีการวางแผน ซึ่งหากสามารถทำการกระตุ้นให้มีน้ำนมมาก่อนถึงช่วงเวลาผ่าตัด การกระตุ้นน้ำนมต่อหลังการผ่าตัดจะทำได้ง่ายกว่า แต่หากการผ่าตัดเต้านมเกิดหลังคลอดทันที มารดาขาดการกระตุ้นเต้านมโดยการดูดนมของทารกหรือการปั๊มนมหรือยังไม่มีน้ำนมมา การกระตุ้นให้น้ำนมมาจะทำได้ยากและใช้เวลามากกว่า

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? มีการศึกษาถึงผลของการใช้การลดความเจ็บปวดจากการฉีดวัคซีนของทารกโดยใช้วิธีทางเลือกอื่นๆ ได้แก่ การให้ทารกกินนมแม่ การให้ทารกกินน้ำตาล การให้ความอบอุ่น และการให้ทารกดูดจุกนมหลอก ซึ่งวิธีการเหล่านี้ช่วยลดความเจ็บปวดจากการฉีดวัคซีนของทารกได้¹ แต่ยังไม่มีการเปรียบเทียบถึงประสิทธิภาพของแต่ละวิธี อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาตามเหตุผล การให้ทารกกินนมแม่ ทารกได้ทั้งน้ำตาล ได้รับทั้งการโอบกอดให้ความอบอุ่น และยังได้ดูดเต้านมของมารดาด้วย ดังนั้น จึงเกิดสมมติฐานว่า การให้ทารกกินนมแม่น่าจะมีประสิทธิภาพในการลดความเจ็บปวดของทารกจากการฉีดวัคซีนสูงกว่าวิธีอื่น ซึ่งคงต้องมีการศึกษาเปรียบเทียบในรายละเอียดต่อไป

หนังสืออ้างอิง

1. Gray L, Garza E, Zageris D, Heilman KJ, Porges SW. Sucrose and Warmth for Analgesia in Healthy Newborns: An RCT. Pediatrics 2015.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มีการรณรงค์และมีการตื่นตัวของหลากหลายภาคส่วนในประเทศไทย แต่อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จากการสำรวจที่ผ่านมาพบว่ายังมีอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ต่ำ โดยอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดียวในปี พ.ศ. 2549 พบร้อยละ 5.4 และในปี พ.ศ. 2552 พบร้อยละ 15.2^1,2 ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในกลุ่มอาเซียน พบว่า อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนในประเทศลาวในปี พ.ศ. 2552 พบร้อยละ 26³ อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนในเวียดนามในปี พ.ศ. 2545-2548 พบร้อยละ 15.5⁴ และใน พ.ศ. 2551-2553 พบร้อยละ 4-11⁵ อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนในประเทศกัมพูชาในปี พ.ศ. 2545-2548 พบร้อยละ 60.1 อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนในประเทศฟิลิปปินส์ในปี พ.ศ. 2545-2548 พบร้อยละ 33.7 อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนในประเทศอินโดนีเซียในปี พ.ศ. 2545-2548 พบร้อยละ 38.9⁴ ?จะเห็นว่าในอัตราการเลี้ยงลูกอย่างเดียวหกเดือนในประเทศไทยเกือบจะรั้งตำแหน่งท้ายของประเทศในกลุ่มเพื่อนบ้านอาเซียน ดังนั้น ในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนให้สูงขึ้น อาจต้องมีการเทียบเคียงกับกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านในวิธีการจัดการแก้ปัญหา ซึ่งในประเทศเวียดนามได้มีการออกกฎหมายให้มารดาลาพักหลังคลอดได้หกเดือนที่น่าจะช่วยแก้ปัญหาในการที่สำคัญในการหยุดเลี้ยงด้วยนมแม่ก่อนหกเดือนคือ การกลับไปทำงานของมารดา ในประเทศไทยคงต้องรีบบริหารจัดการกับสาเหตุนี้เช่นกัน เพื่อไม่ให้กลายเป็นประเทศที่มีอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ต่ำที่สุดในอาเซียน

หนังสืออ้างอิง

1. Kongsri S, Limwattananon S, Sirilak S, Prakongsai P, Tangcharoensathien V. Equity of access to and utilization of reproductive health services in Thailand: national Reproductive Health Survey data, 2006 and 2009. Reprod Health Matters 2011;19:86-97.
2. Laisiriruangrai P, Wiriyasirivaj B, Phaloprakarn C, Manusirivithaya S. Prevalence of exclusive breastfeeding at 3, 4 and 6 months in Bangkok Metropolitan Administration Medical College and Vajira Hospital. J Med Assoc Thai 2008;91:962-7.
3. Lee HM, Durham J, Booth J, Sychareun V. A qualitative study on the breastfeeding experiences of first-time mothers in Vientiane, Lao PDR. BMC Pregnancy Childbirth 2013;13:223.
4. Senarath U, Dibley MJ, Agho KE. Factors associated with nonexclusive breastfeeding in 5 east and southeast Asian countries: a multilevel analysis. J Hum Lact 2010;26:248-57.
5. Thu HN, Eriksson B, Khanh TT, et al. Breastfeeding practices in urban and rural Vietnam. BMC Public Health 2012;12:964.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????????? การที่มารดาให้ลูกกินนมแม่ในเวลากลางคืนจะช่วยให้มีการกระตุ้นและสร้างน้ำนมได้ดีจากผลของการกระตุ้นฮอร์โมนที่ช่วยในการสร้างน้ำนมที่จะมีระดับที่สูงในช่วงเวลากลางคืน นอกจากนี้ยังมีการศึกษาว่า มารดาที่ให้นมลูกในช่วงกลางคืนจะนอนพักได้นานกว่ามารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมผสมเฉลี่ย 30 นาที¹ ซึ่งความสัมพันธ์นี้ยังไม่ทราบกลไกในการอธิบาย แต่การที่มารดาได้พักผ่อนมากกว่าก็น่าจะมีการฟื้นตัวและมีเรี่ยวแรงในการดูแลลูกได้ดีกว่า ซึ่งจะตรงข้ามกับความรู้สึกโดยทั่วไปว่า การให้นมลูกเองมารดาน่าจะได้พักผ่อนน้อยกว่า ดังนั้น การศึกษาในรายละเอียดต่อไปมีความน่าสนใจเพื่อที่จะเข้าใจถึงผลของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ต่อการนอนและการฟื้นตัวของมารดามากขึ้น

หนังสืออ้างอิง

1. Doan T, Gay CL, Kennedy HP, Newman J, Lee KA. Nighttime breastfeeding behavior is associated with more nocturnal sleep among first-time mothers at one month postpartum. J Clin Sleep Med 2014;10:313-9.