รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                แน่นอนว่าการให้ความรู้เรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มีผลสนับสนุนให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ดีขึ้น^1,2 โดยรูปแบบการจัดการให้ความรู้จะมีให้เลือกในหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ การประชุมเชิงปฏิบัติการ (workshop) การให้ฝึกปฏิบัติ (hand on) การให้แก้โจทย์ปัญหาหรือการให้แสดงบทบาท (role-play) รูปแบบของการจัดการให้ความรู้ในลักษณะที่เป็นรูปแบบการพูดคุยให้คำปรึกษาต่อหน้า (face to face) ในระหว่างการตั้งครรภ์และหลังคลอด และการใช้เทคนิคการจำลองสถานการณ์ (simulation technique) โดยรูปแบบที่มีการศึกษาพบว่า รูปแบบการพูดคุยให้คำปรึกษาต่อหน้าจะให้ผลลัพธ์ที่ดีในด้านการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ดีกว่าการจัดรูปแบบการสอนเพียงอย่างเดียว³ และการใช้เทคนิคการจำลองสถานการณ์ (simulation technique) จะช่วยเพิ่มทักษะของมารดาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้⁴ ดังนั้น นอกจากจะใช้วิธีที่มีประสิทธิภาพในการที่จะให้ความรู้ ปรับเปลี่ยนทัศนคติ และส่งเสริมทักษะให้มารดาอย่างเหมาะสมแล้ว การเลือกให้การสอนหรือคำปรึกษาให้ถูกกับจริตของมารดาแต่ละคนก็เป็นสิ่งที่จำเป็นต่อความสำเร็จด้วย

 เอกสารอ้างอิง

1. Scott JA, Landers MC, Hughes RM, Binns CW. Factors associated with breastfeeding at discharge and duration of breastfeeding. J Paediatr Child Health 2001;37:254-61.
2. Noel-Weiss J, Rupp A, Cragg B, Bassett V, Woodend AK. Randomized controlled trial to determine effects of prenatal breastfeeding workshop on maternal breastfeeding self-efficacy and breastfeeding duration. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2006;35:616-24.
3. Meedya S, Fahy K, Kable A. Factors that positively influence breastfeeding duration to 6 months: a literature review. Women Birth 2010;23:135-45.
4. Agrina, Sabrian F, Zulfitri R, Arneliwati, Herlina, Pristiana Dewi A. The effectiveness of simulation health education to mother breastfeeding skill between two groups in rural area of Riau, Indonesia. Enferm Clin 2019;29 Suppl 1:9-12.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                การสนับสนุนจากบุคลากรทางการแพทย์ มีผลดีต่อความสำเร็จและระยะเวลาการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่¹ อย่างที่ได้เคยกล่าวไปแล้วในเรื่องทัศนคติต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของบุคลากรทางการแพทย์ว่า บุคลากรทางการแพทย์มีความคิดหรือทัศนคติอย่างไร ก็จะสื่อถึงมารดาในรูปการปฏิบัติอย่างนั้น ดังนั้น  บุคลากรทางการแพทย์ที่มีทัศนคติที่ดีต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ก็จะให้คำปรึกษา ช่วยแก้ปัญหาหรืออุปสรรคของมารดาให้มารดาสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้สำเร็จได้มากกว่าบุคลากรทางการแพทย์ที่มีทัศนคติที่ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมผงดัดแปลงสำหรับทารกซึ่งจะปล่อยให้มารดาแก้ไขปัญหาการให้นมแม่ด้วยตนเองตามยถากรรม การปรับเปลี่ยนทัศนคติของบุคลากรทางการแพทย์จึงเป็นสิ่งที่สำคัญ ซึ่งต้องอาศัยพื้นฐานความรู้และการอบรมที่เหมาะสมต่อเนื่อง สิ่งนี้จึงเป็นบุคลิกภาถที่พึงประสงค์ และเป็นสิ่งที่ต้องสร้างให้บุคลากรทางการแพทย์มีศักยภาพที่จะรักการเรียนรู้ต่อเนื่องตลอดชีวิต ซึ่งจะส่งเสริมทัศนคติที่ดี ทันสมัย และมีสมรรถนะในการทำงานสูง โดยจะเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมด้านการดูแลสุขภาพ รวมทั้งการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

เอกสารอ้างอิง

1. Britton C, McCormick FM, Renfrew MJ, Wade A, King SE. Support for breastfeeding mothers. Cochrane Database Syst Rev 2007:CD001141.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                ทัศนคติต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของบุคลากรทางการแพทย์จะสื่อถึงมารดาและส่งผลต่อการปฏิบัติของบุคลากรทางการแพทย์ในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ บุคลากรทางการแพทย์ที่มีทัศนคติที่ดีต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ก็จะให้คำปรึกษา ช่วยแก้ปัญหาหรืออุปสรรคของมารดาให้มารดาสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้สำเร็จ บุคลากรทางการแพทย์ที่มีทัศนคติที่ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมผงดัดแปลงสำหรับทารก จะขาดการเอาใจใส่ดูแลมารดาให้สามารถนมแม่ได้ หรือปล่อยปะละเลยให้มารดาแก้ไขปัญหาการให้นมแม่ด้วยตนเองตามยถากรรม สิ่งต่าง ๆ ที่บุคลากรทางการแพทย์มีทัศนคติจะส่งผลต่อการปฏิบัติ ซึ่งมารดารับรู้ได้ การที่มารดารับรู้ทัศนคติที่ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวของบุคลากรทางการแพทย์ทางสูติศาสตร์และกุมารเวชศาสตร์ในช่วงทารกระยะแรกเกิดสัมพันธ์กับเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวถึงสามเดือน¹

 เอกสารอ้างอิง

1. Ramakrishnan R, Oberg CN, Kirby RS. The association between maternal perception of obstetric and pediatric care providers’ attitudes and exclusive breastfeeding outcomes. J Hum Lact 2014;30:80-7.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           หลังคลอดมารดาจะมีการเปลี่ยนแปลงของทั้งร่างกายและจิตใจ กำลังใจจากคนรอบข้างจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่จะช่วยให้มารดาสามารถปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ รวมทั้งการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ มีการศึกษาพบว่าการให้กำลังใจจากแพทย์ผู้ดูแลมีอิทธิพลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยพบว่าการสนับสนุนและให้กำลังใจให้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่จากแพทย์ผู้ดูแลมีผลต่อการเพิ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในระยะแรกถึง 3 เท่าในกลุ่มสตรีอายุน้อยที่มีเศรษฐานะและการศึกษาต่ำ เพิ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในระยะแรกเกือบ 5 เท่าในกลุ่มสตรีผิวดำและเพิ่ม 11 เท่าในกลุ่มสตรีที่อยู่คนเดียว¹ ดังนั้น แพทย์นอกจากจะต้องเอาใจใส่ดูแลในเรื่องของการคลอดและภาวะแทรกซ้อนหลังคลอดแล้ว ควรจะคำนึงถึงการให้การสนับสนุนทางด้านจิตใจด้วยการให้กำลังใจแก่มารดา ยิ่งหากเป็นแพทย์ที่ดูแลมารดาอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ระยะฝากครรภ์ มีความสนิทสนม ได้รับการยอมรับเชื่อถือจากมารดา จะยิ่งช่วยเป็นกำลังใจแก่มารดาได้มาก และจะช่วยเสริมพลังให้มารดามีความเชื่อมั่นในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ซึ่งจะเป็นผลดีต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

เอกสารอ้างอิง

1. Lu MC, Lange L, Slusser W, Hamilton J, Halfon N. Provider encouragement of breast-feeding: evidence from a national survey. Obstet Gynecol 2001;97:290-5.

 รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                การสูบบุหรี่นอกจากจะมีความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปอดและโรคทางเดินหายใจในปอดอุดตันเรื้อรังแล้ว ยังมีผลเสียต่อคนในครอบครัว สตรีมีครรภ์ และทารกที่กินนมแม่ด้วย โดยหากมารดาสูบบุหรี่ การสูบบุหรี่ของมารดาจะเป็นผลลบต่อความตั้งใจในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และระยะเวลาของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และยังมีผลทำให้พฤติกรรมทารกในการกินนมแม่ผิดปกติ ซึ่งมีผลเสียต่อการเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่¹  นอกจากนี้ ผลเสียของการสูบบุหรี่ยังมีความสัมพันธ์กับการหยุดเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ด้วย² โดยมีการศึกษาพบว่าการที่มารดาสูบบุหรี่ในขณะ 16 สัปดาห์หลังคลอดจะเป็นสิ่งที่ทำนายถึงการหยุดการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่³ และพบว่ามารดาที่สูบบุหรี่จะสัมพันธ์กับการพบ mycotoxin ในนมแม่เพิ่มขึ้น ซึ่งจะเป็นปัญหาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่⁴

เอกสารอ้างอิง

1. Bertini G, Elia S, Lori S, Dani C. Abnormal neurological soft signs in babies born to smoking mothers were associated with lower breastfeeding for first three months. Acta Paediatr 2019;108:1256-61.
2. Ladomenou F, Kafatos A, Galanakis E. Risk factors related to intention to breastfeed, early weaning and suboptimal duration of breastfeeding. Acta Paediatr 2007;96:1441-4.
3. Dennis CL, Gagnon A, Van Hulst A, Dougherty G, Wahoush O. Prediction of Duration of Breastfeeding among Migrant and Canadian-Born Women: Results from a Multi-Center Study. J Pediatr 2013;162:72-9.
4. Memis EY, Yalcin SS. Human milk mycotoxin contamination: smoking exposure and breastfeeding problems. J Matern Fetal Neonatal Med 2019:1-10.