รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวของทุกประเทศทั่วโลกจากการสำรวจขององค์การอนามัยโลกพบร้อยละ 34 ซึ่งยังต่ำกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้คือร้อยละ 50 สำหรับอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2548 พบร้อยละ 5.4 และในปี พ.ศ. 2555 พบร้อยละ 12.3  ปัจจัยหนึ่งที่ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวที่สำคัญคือ การเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ภายในหนึ่งชั่วโมงแรก ในประเทศไทยอัตราเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่พบร้อยละ 43.6 โดยข้อมูลการสำรวจรายภาค พบว่าอัตราการเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ภายในหนึ่งชั่วโมงพบในภาคใต้สูงสุดร้อยละ 60.9 และพบในภาคกลางต่ำสุดร้อยละ 40.9  เมื่อเปรียบเทียบอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวของประเทศไทยพบว่าเกือบต่ำสุดในกลุ่มประเทศอาเซียน  มีการศึกษาในเอธิโอเปียที่ยังมีอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวต่ำพบว่ามีอัตราการเริ่มต้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ร้อยละ 76.8¹ ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของประเทศไทยแล้วอัตราการเริ่มการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของประเทศไทยยังต่ำมาก ดังนั้น ควรมีการส่งเสริมทั้งทางด้านนโยบายและการปฏิบัติเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ดีขึ้นของอัตราการเริ่มต้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

เอกสารอ้างอิง

1. Abie BM, Goshu YA. Early initiation of breastfeeding and colostrum feeding among mothers of children aged less than 24 months in Debre Tabor, northwest Ethiopia: a cross-sectional study. BMC Res Notes 2019;12:65.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                มีคำถามว่า ทำไมมารดาบางคนถึงสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือน ขณะที่บางคนไม่สามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่หรือเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวแต่ไม่ถึงหกเดือน มีการศึกษาถึงประสบการณ์และความคิดของมารดาที่ประสบความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนพบว่า ทัศนคติและความตั้งใจที่มีเป้าหมายที่จะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนเป็นสิ่งสำคัญ โดยมารดาเหล่านี้ จะมีทัศนคติต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ว่า นมแม่เป็นสิ่งที่ดีที่สุด เป็นธรรมชาติ สร้างมาเพื่อทารก และเป็นสิ่งที่แสดงบทบาทของความเป็นแม่¹ โดยหากมารดาได้เลือกตัดสินใจเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวหกเดือนด้วยตนเองร่วมกับมีการตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน จะเป็นส่วนสำคัญในการช่วยในการบรรลุเป้าหมายได้ โดยที่การปฏิบัตืก็เป็นไปตามความตั้งใจโดยไม่มีข้อต่อรองหรือยอมยกเว้น ดังนั้น การทราบถึงจิตใจของมารดาจะช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์วางแผนการดำเนินงานในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

1. Charlick SJ, McKellar L, Gordon AL, Pincombe J. The private journey: An interpretative phenomenological analysis of exclusive breastfeeding. Women Birth 2019;32:e34-e42.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                ยาฝังคุมกำเนิดเป็นวิธีการคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูง และผลข้างเคียงน้อย ซึ่งจะแนะนำให้ใช้ในมารดาที่ต้องการคุมกำเนิดเป็นระยะเวลานาน หรือมารดาที่วัยรุ่นที่อายุยังน้อย มีการศึกษาถึงผลของการใช้ยาฝังคุมกำเนิดกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่พบว่า การที่มารดาใช้ยาฝังคุมกำเนิดหลังคลอดทันที หรือเว้นระยะ 4-6 สัปดาห์หลังคลอดไม่ได้มีผลเสียต่อการเริ่มต้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และระยะเวลาของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ นอกจากนี้ยังพบว่าไม่มีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของทารกด้วย¹ ดังนั้น ในมารดาที่ต้องการการคุมกำเนิดในระยะยาวที่มีประสิทธิภาพสูง การใช้ยาฝังคุมกำเนิดอาจเป็นทางเลือกหนึ่งของมารดาที่ต้องการการวางแผนคุมกำเนิดที่บุคลากรควรให้คำแนะนำในเรื่องเหล่านี้ เมื่อมารดามาขอคำปรึกษาเรื่องผลของการคุมกำเนิดกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

เอกสารอ้างอิง

1. Averbach S, Kakaire O, McDiehl R, Dehlendorf C, Lester F, Steinauer J. The effect of immediate postpartum levonorgestrel contraceptive implant use on breastfeeding and infant growth: a randomized controlled trial. Contraception 2019;99:87-93.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                พื้นฐานของเชื้อชาติในแต่ละประเทศจะมีผลต่อค่านิยมและวัฒนธรรมที่มีผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ นอกจากนี้การย้ายถิ่นทิ่อยู่ของเชื้อชาติหนึ่งไปตั้งรกรากยังประเทศอื่นยังส่งผลต่อทัศนคติในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ด้วย มีการศึกษาในประเทศสเปน โดยเปรียบเทียบการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวของมารดาเชื้อชาติสเปนกับมารดาเชื้อชาติจีนที่เกิดในประเทศจีนที่ย้ายไปตั้งถิ่นฐานในประเทศสเปนพบว่ามีความแตกต่างของอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในมารดาสองกลุ่มนี้ คือมารดาเชื้อชาติจีนที่ย้ายมาอยู่ในสเปนมีอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวเมื่อมารดาได้รับอนุญาตให้ออกจากโรงพยาบาลต่ำกว่ามารดาเชื้อชาติสเปนอย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 80 เทียบกับร้อยละ 36)¹ จากผลการศึกษานี้ ผู้วิจัยอธิบายว่า นอกจากปัจจัยเรื่องเชื้อชาติแล้ว การย้ายถิ่นฐานของมารดาอาจส่งผลต่อการปรับตัวในด้านการงานและสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ ซึ่งจะส่งผลต่อทัศนคติในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ดังนั้น บุคลากรทางการแพทย์ควรเอาใจใส่กับปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ที่จำเป็นต้องมีการให้คำปรึกษาและติดตามอย่างใกล้ชิด เพื่อช่วยดูแลและสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

เอกสารอ้างอิง

1. Aguilar-Ortega JM, Gonzalez-Pascual JL, Cardenete-Reyes C, Perez-de-Algaba-Cuenca C, Perez-Garcia S, Esteban-Gonzalo L. Adherence to initial exclusive breastfeeding among Chinese born and native Spanish mothers. BMC Pregnancy Childbirth 2019;19:44.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                ในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในปัจจุบันมีค่านิยมในการใช้เครื่องปั๊มนมกันเป็นอย่างมาก ซึ่งการใช้เครื่องปั๊มนมอาจจะดูว่าเป็นส่วนช่วยในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ แต่โดยหลักทั่วไปหากมารดาไม่ได้มีการแยกจากทารก การให้ทารกดูดนมจากเต้ามารดาโดยตรง จะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด ในกรณีที่มารดาเลือกที่จะใช้เครื่องปั๊มนม มีการศึกษาถึงผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยพบว่า การปั๊มนมไม่ได้มีผลต่อการดูแลการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่ทำอยู่แล้วและไม่มีผลต่อเป้าหมายของระยะการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่¹ ดังนั้น บุคลากรทางการแพทย์ควรให้ความรู้ถึงหลักของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จากเต้าก่อน และหากมีความจำเป็นที่มารดาต้องทำงานหรือแยกจากทารก การปั๊มนมจึงจะมีบทบาท โดยไม่ควรมีค่านิยมในการปั๊มหรือเก็บนมแม่แข่งขันหรือเปรียบเทียบกัน

เอกสารอ้างอิง

1. Fewtrell MS, Kennedy K, Lukoyanova O, et al. Short-term efficacy of two breast pumps and impact on breastfeeding outcomes at 6 months in exclusively breastfeeding mothers: a randomised trial. Matern Child Nutr 2019:e12779.