รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

                   นมแม่มีสารประกอบกว่า 200 ชนิด และมีสารอาหารที่ครบถ้วน มีสัดส่วนโปรตีนที่ย่อยง่ายสูง มีปริมาณไขมันปรับเปลี่ยนตามกินนมของทารก นอกจากนี้ยังมีความพิเศษที่สามารถมีการปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับทารกที่คลอดก่อนกำหนด¹ โดยมีปริมาณกรดไขมันและ polyamine สูงกว่านมแม่ของทารกที่คลอดครบกำหนด^2,3 นอกจากนี้ ปริมาณน้ำนม โปรตีน และพลังงานของนมแม่จะไม่เปลี่ยนแปลง โดยไม่ขึ้นกับสารอาหารที่มารดารับประทาน หากมารดาไม่ได้มีภาวะทุพโภชนาการหรือขาดอาหารเป็นเวลานาน^4,5 ดังนั้นมารดาสามารถให้นมลูกได้ แม้จะอยู่ในภาวะสถานการณ์ฉุกเฉินหรือในภาวะที่มีอุบัติภัย 

เอกสารอ้างอิง

1. Hsu YC, Chen CH, Lin MC, Tsai CR, Liang JT, Wang TM. Changes in preterm breast milk nutrient content in the first month. Pediatr Neonatol 2014;55:449-54.
2. Berenhauser AC, Pinheiro do Prado AC, da Silva RC, Gioielli LA, Block JM. Fatty acid composition in preterm and term breast milk. Int J Food Sci Nutr 2012;63:318-25.
3. Plaza-Zamora J, Sabater-Molina M, Rodriguez-Palmero M, et al. Polyamines in human breast milk for preterm and term infants. Br J Nutr 2013;110:524-8.
4. Mohammad MA, Sunehag AL, Haymond MW. Effect of dietary macronutrient composition under moderate hypocaloric intake on maternal adaptation during lactation. Am J Clin Nutr 2009;89:1821-7.
5. Dewey KG, Lovelady CA, Nommsen-Rivers LA, McCrory MA, Lonnerdal B. A randomized study of the effects of aerobic exercise by lactating women on breast-milk volume and composition. N Engl J Med 1994;330:449-53.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

        ทารกที่คลอดก่อนกำหนด มักจะพบภาวะแทรกซ้อนได้หลายอย่าง ได้แก่ การหายใจเร็ว หอบ ภาวะเลือดออกในสมอง จึงมักต้องได้รับการดูแลที่หอทารกป่วยวิกฤต ซึ่งเมื่อทารกดีขึ้น และน้ำหนักขึ้นเกิน 2 กิโลกรัม จะมีการวางแผนเตรียมทารกให้กลับบ้าน การฝึกให้ทารกดูดนมแม่จากเต้าเป็นสิ่งจำเป็น โดยในระยะแรกในระหว่างการฝึกดูดนม อาจมีการใช้เครื่องติดตามอาการของทารก ดังตัวอย่าง เครื่องจะแสดงภาวะออกซิเจนในกระแสเลือดทารกราวร้อยละ 98 และแสดงชีพจรหรือการเต้นของหัวใจทารกราว 165-170 ครั้งต่อนาที

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

          วิธีการที่จะสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่วิธีหนึ่ง คือ การติดตามเยี่ยมบ้านโดยพยาบาลหรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เนื่องจากในระหว่างการเยี่ยมบ้าน พยาบาลอาจให้มารดาแสดงการให้นมลูกให้ดู แล้วทำการประเมินว่า การให้นมลูกของมารดามีการจัดท่าที่เหมาะสมหรือไม่ นอกจากนี้ ยังสามารถสอบถามปัญหาที่มารดาพบหลังกลับไปอยู่ที่บ้าน ให้คำปรึกษา และอาจมีการสอนท่าในการให้นมลูกเพิ่มเติม โดยเฉพาะท่านอนให้นมลูก ซึ่งมารดาสามารถจะพักผ่อนไปพร้อมกับการให้นมลูกได้

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           แม่สามารถให้นมทารกหลังคลอดไปพร้อม ๆ กับให้ลูกคนก่อนกินนมได้ โดยจะให้ไปพร้อม ๆ กันดังตัวอย่าง คนโตดูดเต้าหนึ่ง คนเล็กดูดอีกเต้าหนึ่ง หรืออาจให้ทารกคนเล็กกินนมก่อนแล้วค่อยให้คนโตกิน ก็สามารถทำได้เช่นกัน มารดาไม่ต้องกังวลว่านมแม่จะมีไม่พอ เพราะการให้ลูกดูดนมบ่อย ๆ และเกลี้ยงเต้า นมแม่จะยิ่งสร้างเร็วและมากขึ้น

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

          อาสาสมัครสาธารณสุข หรือ อสม. จะทำการเยี่ยมบ้านเพื่อดูแลสุขภาพมารดาหลังคลอด และสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ซึ่งจากตัวอย่างนี้ อสม. ได้ช่วยสอนมารดาจัดท่าให้นมลูกท่าฟุตบอล ซึ่งจะช่วยให้ทารกอมหัวนมและลานนมได้ลึก ในกรณีที่มารดามีขนาดเต้านมใหญ่ โดยท่าให้นมที่เหมาะสมจะช่วยให้มารดาเข้าเต้าได้ดีขึ้น