รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

? ? ? ? ? ? ? ? ? ?คำว่า สับสนหัวนม คำนี้ได้ถูกนำมาใช้แพร่หลาย แต่ยังไม่มีการกำหนดนิยามออกมาเป็นทางการ และขาดข้อมูลรายงานถึงอุบัติการณ์ของการสับสนหัวนม กลไกที่การเกิด สาเหตุและปัจจัยที่ทำให้เกิดขึ้นเฉพาะในเด็กบางคนที่อาจมีปัญหาจากการเข้าและจากการนมให้ขวดนม ทำให้เด็กบางคนสับสน ไม่สามารถแยกแยะระหว่างหัวนมกับจุกนมจนทำให้มีความยากลำบากในการดูดนมจากเต้านมซึ่งต้องการช่วยแก้ไขต่อไป โดยทั่วไปการที่ทารกดูดนมจากเต้า ทารกจะอมหัวนมและลานนมลึกและใช้ลิ้นดุนหรือกดบริเวณลานนมเมื่อดูดนมจากเต้าอย่างถูกวิธี โดยกลไกการดูดนมจะเป็นอัตโนมัติ ขณะที่เมื่อเปรียบเทียบการดูดนมจากเต้านมกับจุกนม หากทารกได้รับการป้อนนมจากจุกนมมาก่อน ส่วนใหญ่ทารกอาจจะปฏิเสธที่จะดูดนมจากเต้านม เนื่องจากการดูดนมจากเต้านม ทารกต้องอ้าปากกว้างและอมหัวนมแม่ไปถึงลานนม และขณะดูดนมหัวนมแม่จะยืดไปถึงด้านในปากของลูก ซึ่งจะมีความยากมากกว่าการดูดนมจากจุกนมที่ใช้การอมจุกนมเพียงตื้น ๆ ?

ปัจจัยหลายอย่างของมารดาและทารก เช่น การเจ็บหัวนมของมารดา การคัดตึงเต้านม และการที่ทารกมีน้ำหนักขึ้นช้าที่ทำให้มารดาไม่ได้ให้ทารกดูดนมจากเต้า ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้เป็นตัวตัดสินว่าทารกไม่สามารถดูดนมจากเต้าได้ แต่การขาดความชำนาญในการช่วยเหลือทารกให้ดูดนมจากเต้าที่ต้องใช้ความพยายามเนื่องจากมีความยากมากกว่า ทำให้เกิดการตัดสินใจเลือกที่จะให้ทารกดูดนมจากจุกนม สิ่งนี้อาจนำมาซึ่งปัญหาสับสนหัวนม ดังนั้น การแก้ปัญหาการสับสนหัวนมควรทำโดยการให้ข้อมูลแก่มารดาและผู้ดูแลในการให้ทารกดูดนมจากเต้าที่ถูกวิธี โดยหากผู้ช่วยหรือผู้ที่ให้คำปรึกษาขาดทักษะและให้ทารกกินนมจากขวดซ้ำ ๆ ทารกจะปฏิเสธเต้านมอีก ซึ่งอาจทำให้มารดาทุกข์ทรมานจากการที่ไม่สามารถให้นมลูกจากเต้า ทารกก็จะสับสนทุกข์ยากลำบาก และปัญหาก็ไม่ได้รับการแก้ไข แต่หากผู้ช่วยหรือผู้ให้คำปรึกษามีทักษะสามารถช่วยเข้าเต้าได้ มารดาและทารกก็จะมีความสุขเมื่อได้ให้หรือดูดนมจากเต้านมของแม่¹

เอกสารอ้างอิง

1. Fisher C, Inch S. Nipple confusion–who is confused? J Pediatr 1996;129:174-5.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

? ? ? ? ? ? ? ? การคลอดก่อนกำหนดเป็นปัญหาใหญ่ที่ต้องการการดูแลวางแผนแก้ไข เนื่องจากทารกที่คลอดก่อนกำหนดมักยังมีการทำงานของอวัยวะบางส่วนที่ยังไม่พร้อม โดยพบอาการหายใจเร็วได้บ่อย นอกจากนี้ ยังพบการทำงานของกระเพาะลำไส้อาจเสี่ยงต่อการเกิดการอักเสบและขาดเลือด ทารกควบคุมอุณหภูมิกายยังไม่ดีทำให้มีโอกาสตัวเย็น สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดที่หอผู้ป่วยทารกวิกฤต ต้องการตู้อบที่ไว้ช่วยควบคุมอุณหภูมิให้ทารก ต้องการเครื่องมือที่ใช้ตรวจติดตามการหายใจและการเต้นของหัวใจเพื่อประเมินอันตรายที่จะเกิดกับทารก ดังนั้น ทารกเหล่านี้ต้องใช้ทรัพยากรเครื่องมือที่มีราคาสูง ต้องการบุคลากรผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านในการดูแล ซึ่งหากคลอดก่อนกำหนดนานก็ยิ่งต้องใช้เวลานานในการดูแลหรือเลี้ยงจนกว่าทารกจะโตพอที่จะช่วยเหลือตนเองได้ ค่าใช้จ่ายในการรักษาจึงสูง และยังมีสถานที่ที่มีความพร้อมในการรับดูแลทารกเหล่านี้ไม่เพียงพอกับอุบัติการณ์ของการเกิดการคลอดก่อนกำหนดที่เพิ่มขึ้น และเมื่อทารกเหล่านี้เจริญเติบโตขึ้นในวัยเด็กยังมีความเสี่ยงที่จะพบอาการของสมาธิสั้นสูงขึ้นโดยเฉพาะทารกเพศหญิง¹ ?การวางแผนการป้องกันและบรรเทาปัญหาการคลอดก่อนกำหนดจึงควรเริ่มต้นวางแผนอย่างเป็นระบบและต่อเนื่องในระยะยาว เพื่อสร้างกลไกหรือระบบส่งต่อที่เหมาะสมที่จะดูแลทารกเหล่านี้อย่างมีประสิทธิภาพในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

1.????? Ask H, Gustavson K, Ystrom E, et al. Association of gestational age at birth with symptoms of attention-deficit/hyperactivity disorder in children. JAMA Pediatr.?Published online June 25, 2018. doi:10.1001/jamapediatrics.2018.1315

หลังทารกกินนมทุกครั้ง ควรมีการจับลูกให้เรอ ในวิดีโอนี้จะแสดงถึงวิธีการจับลูกเรอท่านั่ง โดยใช้มือประคองบริเวณคอของทารก แต่จะไม่กดหรือบีบบริเวณลำคอทารก จากนั้นจัดท่าทารกให้น่ังและลูบบริเวณหลังของทารก

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? ปัญหาตึงคัดเต้านมเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในมารดาหลังคลอดบุตร ซึ่งหากดูแลจัดการไม่เหมาะสมอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือมีผลทำให้มารดาหยุดให้นมแม่ได้ อาการตึงคัดเต้านมมักพบในช่วงแรกหลังคลอดเกิดจากการคั่งของเลือดและน้ำเหลืองที่บริเวณเต้านมร่วมกับมีน้ำนมส่วนหนึ่งขังอยู่ในเต้านมด้วย ดังนั้น หลักการรักษาการตึงคัดเต้านมคือ ดูแลให้มีการไหลเวียนของเลือดและน้ำเหลืองบริเวณเต้านมให้ดีขึ้น ระบายน้ำนมออกจากเต้านม ร่วมกับให้ยาบรรเทาอาการปวดหรือยาลดไข้ การดูแลให้มีการไหลเวียนของเลือด น้ำเหลือง และมีการระบายของน้ำนมที่ดี การใช้ความร้อนประคบเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยได้ ในประเทศไทยมีภูมิปัญญาที่ใช้ในการรักษาอาการปวดที่ใช้มานานตั้งแต่สมัยโบราณ ได้แก่ การใช้ลูกประคบ ได้มีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมพบว่า การใช้ลูกประคบสามารถช่วยลดอาการตึงคัดเต้านมได้¹ เหตุผลน่าจะมาจากความร้อนที่ใช้ในการประคบร่วมกับสมุนไพรที่มีอยู่ในลูกประคบช่วยบรรเทาอาการปวด อย่างไรก็ตาม ควรยึดหลักในการรักษาอาการตึงคัดเต้านมพร้อมกันไปด้วย คือ ประคบร้อนก่อน แล้วให้ลูกกระตุ้นดูดนม จากนั้นจึงประคบเย็นเพื่อบรรเทาอาการปวดและลดเลือดหรือน้ำเหลืองที่จะเข้ามาคั่งบริเวณเต้านมเพิ่ม การเข้าใจหลักการในการดูแลรักษาอาการตึงคัดเต้านมจะทำให้ลดปัญหาหรือภาวะแทรกซ้อนที่จะเป็นอุปสรรคในการให้ลูกกินนมแม่ต่อไปได้

เอกสารอ้างอิง

1. Ketsuwan S, Baiya N, Paritakul P, Laosooksathit W, Puapornpong P. Effect of Herbal Compresses for Maternal Breast Engorgement at Postpartum: A Randomized Controlled Trial. Breastfeed Med 2018;13:361-5.

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

??????????? ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นเป็นปัญหาพบเพิ่มขึ้นทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นของไทยพบร้อยละ 14.8¹ การคุมกำเนิดถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่มีความสำคัญ ซึ่งจากข้อมูลการศึกษาของคุณศิณัฐชานันท์ วงษ์อินทร์ ที่ศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พบว่ามารดาวัยรุ่นส่วนใหญ่ขาดความรู้เรื่องเพศศึกษาและการคุมกำเนิด สาเหตุของการมีเพศสัมพันธ์ส่วนใหญ่เกิดจากการอยากลอง สถานที่ที่เกิดการมีเพศสัมพันธ์ส่วนใหญ่เกิดขึ้นที่บ้านตนเองหรือบ้านเพื่อน แม้มารดาวัยรุ่นที่ศึกษาจะขาดความรู้ แต่พบว่ามีทัศนคติที่ดีต่อการคุมกำเนิด ดังนั้น หากบุคลากรทางการแพทย์ช่วยส่งเสริมให้วัยรุ่นมีความรู้เรื่องเพศศึกษาและการคุมกำเนิดที่ถูกต้องเหมาะสม น่าจะเป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยลดการเกิดการตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อมลงได้

เอกสารอ้างอิง

1. Puapornpong P, Raungrongmorakot K, Manolerdtewan W, Ketsuwan S, Wongin S. Teenage pregnancy and exclusive breastfeeding rates. J Med Assoc Thai 2014;97:893-8.