นมแม่กับส่วนประกอบของนมแม่3

58887656

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

       “มารดาที่ให้นมบุตรต้องการพลังงานเพิ่มขึ้นประมาณ 500-600 กิโลแคลอรี แต่หากร่างกายมารดารับประทานอาหารที่ให้พลังงานไม่เพียงพอในการสร้างน้ำนม ร่างกายจะดึงพลังงานที่สะสมมาใช้เพื่อให้มีการผลิตน้ำนมที่เพียงพอ ดังนั้น หากมารดาอยู่ในสถานการณ์ที่มีภาวะฉุกเฉินหรือมีการขาดแคลนอาหารไม่รุนแรงและต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน มารดาจะยังคงมีน้ำนมให้ทารกได้”

 

 

นมแม่กับส่วนประกอบของนมแม่2

58887656

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           ช่วงระยะหลังคลอด นมแม่ในระยะแรกจะเป็นหัวน้ำนมหรือน้ำนมเหลือง ซึ่งอุดมไปด้านสารประกอบที่ช่วยในเรื่องภูมิคุ้มกันกับทารก และสารที่ช่วยเรื่องการเจริญเติบโตและพัฒนาการ โดยหัวน้ำนมจะมีอยู่ในช่วง 1-3 วันหลังคลอด จากนั้นจะเข้าสู่ระยะการสร้างน้ำนมระยะที่สอง โดยน้ำนมจะเริ่มเปลี่ยนแปลงเป็นน้ำนมระยะเปลี่ยนผ่าน โดยระยะนี้จะอยู่ช่วงวันที่ 3-14 หลังคลอด และเปลี่ยนเป็นน้ำนมระยะสมบูรณ์  เดิมมีความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับการงดให้น้ำนมเหลือง ซึ่งทำให้ทารกขาดโอกาสที่จะได้รับสิ่งที่เป็นประโยชน์อย่างมากกับชีวิตของทารกและเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดความเจ็บป่วยหลายชนิด

 

นมแม่กับส่วนประกอบของนมแม่1

58887656

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

              “ความพิเศษของการสร้างน้ำนมและส่วนประกอบของน้ำนมของนมแม่คือ การมีความสามารถปรับให้เหมาะสมกับทารก โดยส่วนประกอบของนมแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงได้ตามอายุครรภ์ของมารดาที่คลอดบุตร การให้นมขณะเริ่มต้นหรือใกล้จะให้นมหมดเต้า ปริมาณน้ำนมที่มีมากหรือน้อย จำนวนครั้งและการกินนมของทารก และช่วงเวลาของการให้นมในเวลากลางวันหรือกลางคืน”

 

การขอรับคำปรึกษาของมารดาผ่านอินเตอร์เน็ต2

26401415

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               อีกรูปแบบหนึ่งจะเป็นกลุ่มเปิด คือ การเปิดเป็นกลุ่มที่รับให้คำปรึกษาในเรื่องการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ทางสื่ออินเตอร์เน็ต การขอคำปรึกษาของมารดา มารดาอาจค้นในเครื่องมือค้นหาข้อมูลต่างๆ ในอินเตอร์เน็ตแล้วเขียนปัญหาสอบถามไว้ในเว็บไซต์ที่เปิดช่องทางให้สื่อสาร วิธีนี้จะให้ความสะดวกกับมารดาในกรณีที่ต้องการสอบถามปัญหาหรือข้อสงสัยต่างๆ ในกรณีที่มารดาขาดผู้ที่เป็นพี่เลี้ยงหรือที่ปรึกษา มารดาสามารถจะเขียนคำถามทิ้งไว้ เจ้าของเว็บไซต์ ผู้ที่มีประสบการณ์หรือผู้ที่มีความรู้จะเข้ามาตอบ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากการตอบคำถามเหล่านี้ จำเป็นมีการคัดกรองความน่าเชื่อถือ โดยหากเป็นเว็บไซต์มาตรฐานที่สามารถตรวจสอบชื่อและวุฒิของผู้เชี่ยวชาญที่เข้ามาตอบได้ ข้อมูลที่ได้รับจะมีความน่าเชื่อถือ แต่หากไม่สามารถตรวจสอบได้ มารดาอาจต้องพิจารณาข้อแนะนำด้วยความระมัดระวัง ดังนั้น การขอคำปรึกษาผ่านระบบอินเตอร์เน็ตในกลุ่มที่เปิดทั่วไปจำเป็นต้องมีการคัดกรองข้อมูลและการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลเสมอ สำหรับข้อมูลจากแหล่งองค์กรของรัฐบาลที่เป็นทางการและมีข้อมูลสถานที่และผู้ทรงคุณวุฒิที่เป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านสามารถเลือกนำข้อมูลและข้อแนะนำต่างๆ มาใช้ได้

การขอรับคำปรึกษาของมารดาผ่านอินเตอร์เน็ต1

26401415

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

             การรับคำปรึกษาผ่านอินเตอร์เน็ตในเว็บไซต์ทั่วไปเป็นรูปแบบหนึ่งของการให้ความช่วยเหลือในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยพบได้ทั้งในรูปแบบกลุ่มปิด คือ เป็นกลุ่มที่มารดาที่จัดกิจกรรมแม่ช่วยแม่จัดตั้งกลุ่มในอินเตอร์เน็ตเฉพาะมารดาในกลุ่มที่เข้าร่วมกิจกรรมหรือในกลุ่มมารดาอาสาเป็นพี่เลี้ยง ในกรณีนี้ มารดาผู้ที่จะขอคำปรึกษาและผู้ให้คำปรึกษาจะรู้จักกัน การขอรับและการให้คำปรึกษาจะทำโดยมีความเชื่อมั่นและไว้ใจกัน ซึ่งสามารถทำได้ทั้งเป็นแบบสอบถามส่วนบุคคลในผู้ที่ต้องการขอให้ให้คำปรึกษา หรือสอบถามปัญหาที่พบลงในกลุ่ม แล้วให้มารดาที่มีประสบการณ์หรือมีความรู้ในการแก้ปัญหานี้ช่วยกันตอบ

รูปแบบของการทำกิจกรรมกลุ่มแม่ช่วยแม่2

28375829

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

               การจัดระบบพี่เลี้ยงนมแม่ มารดาอาสาอาจทำระบบการติดต่อเพื่อเป็นพี่เลี้ยงให้แก่มารดาที่คลอดลูกใหม่หรือขาดประสบการณ์ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ โดยอาจใช้เบอร์โทรศัพท์เพื่อติดต่อสื่อสาร หรือในปัจจุบันอาจผ่านสื่อสารสนเทศ ได้แก่ ไลน์ หรือ เฟสบุ๊ค ซึ่งการขอหรือให้คำปรึกษาอาจเป็นรูปแบบเดี่ยวคือรายบุคคล หรืออาจทำในรูปแบบกลุ่มก็ได้ ซึ่งในการให้คำปรึกษาแบบเดี่ยวจะมีข้อดีคือมารดาได้ข้อมูลจากบุคคลที่ต้องการขอคำปรึกษาโดยตรง แต่มีข้อเสียในกรณีที่ผู้ให้คำปรึกษาไม่สะดวก การให้คำปรึกษาอาจล่าช้าได้ ส่วนในรูปแบบกลุ่มจะมีข้อดีที่จะได้การตอบสนองรวดเร็วกว่า มีความเห็นหลากหลาย ซึ่งทำให้มารดาต้องตัดสินใจเลือกสิ่งที่เหมาะสมกับตนเองอีกครั้ง ข้อเสียคือผู้ที่ให้ความคิดเห็นในคำปรึกษาอาจไม่สนิทสนมหรือไม่ทราบข้อมูลพื้นฐานของมารดา ทำให้คำแนะนำอาจไม่เฉพาะเจาะจงหรือเป็นคำแนะนำกว้างๆ ซึ่งไม่อาจแก้ปัญหาที่มารดาต้องการได้

 

รูปแบบของการทำกิจกรรมกลุ่มแม่ช่วยแม่1

28375829

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

            การทำกิจกรรมกลุ่มร่วมกัน มารดาอาสาจะเป็นผู้นำกลุ่ม เป็นผู้กระตุ้นให้มารดาในกลุ่มได้แบ่งปันประสบการณ์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ปัญหาที่พบในระหว่างการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และวิธีที่จะเอาชนะอุปสรรคต่างๆ ซึ่งมารดาจะร่วมแบ่งบันข้อมูลต่างๆ ร่วมกับได้เรียนรู้การแก้ไขปัญหาต่างๆ จากประสบการณ์ตรงของมารดาผู้ที่เผชิญกับปัญหาหรืออุปสรรค ขนาดของกลุ่มที่ทำกิจกรรมควรเป็นกลุ่มขนาดเล็กมีมารดาในกลุ่มประมาณ 6-8 คน เพื่อให้สมาชิกในกลุ่มได้มีความใกล้ชิดและได้อภิปรายปัญหาหรือประสบการณ์อย่างทั่วถึง ในกรณีที่ต้องการข้อมูลหรือความรู้จากผู้เชี่ยวชาญ มารดาอาสาอาจเชิญผู้เชี่ยวชาญในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มาอภิปรายร่วมกันในกิจกรรมกลุ่มบางช่วงได้

ในช่วงเดือนแรกหลังคลอด การทำกิจกรรมกลุ่มควรทำสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง เนื่องจากมารดาจะต้องมีการปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงในช่วงหลังคลอด และการกระตุ้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จำเป็นต้องให้มารดาเริ่มต้นให้ได้ภายในสัปดาห์แรกหลังคลอด เพราะหากพ้นสัปดาห์แรกไปแล้ว มารดาให้นมผสมหรือหยุดให้นมแม่ไปแล้วต้องการจะกลับมาให้นมแม่ใหม่ จะมีความยากลำบากกว่าการเริ่มต้นการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่ดี หลังจากนั้นในเดือนต่อไป การทำกิจกรรมกลุ่มอาจเป็นเดือนละ 2 ครั้ง ซึ่งการจัดกิจกรรมที่ช่วยให้มารดาสามารถให้นมแม่ได้อย่างเดียวหกเดือน และให้ต่อเนื่องไปร่วมกับการให้อาหารตามวัยจนถึงสองปีหรือมากกว่านั้นต้องมีความสอดคล้องกับแต่ละช่วงที่มารดาในกลุ่มมีการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม เช่น การเริ่มออกจากบ้าน การกลับไปทำงานของมารดา และการย้ายที่อยู่หรือย้ายทารกไปฝากไว้กับปู่ย่าตายาย นอกจากนี้ หากมีผู้ที่เป็นดูแลทารกเป็นปู่ย่าตายายหรือพี่เลี้ยง การนำบุคคลเหล่านี้มารับฟังหรือเข้ากลุ่มร่วมกิจกรรมจะทำให้เกิดการมีส่วนร่วม มีความเข้าใจ และช่วยส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้

 

การเริ่มจัดตั้งกลุ่มแม่ช่วยแม่

31553183

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           การเริ่มตั้งกลุ่มแม่ช่วยแม่ มักเริ่มจากกลุ่มบุคลากรทางด้านสาธารณสุขหรือโรงพยาบาล เนื่องจากมีต้นทุนในด้านความรู้ที่จะอบรมให้กับมารดาอาสา ได้แก่ วิธีการให้คำปรึกษา ประโยชน์และความสำคัญของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ วิธีการแก้ปัญหาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เบื้องต้น และการส่งต่อให้กับผู้เชี่ยวชาญ  นอกจากนี้ในสถานพยาบาล ยังสามารถจัดให้มารดาอาสาได้สร้างความคุ้นเคยกับมารดาได้ตั้งแต่ระยะหลังคลอด

 

การจัดกลุ่มแม่ช่วยแม่

31553183

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

              การจัดตั้งกลุ่มแม่ช่วยแม่ หรือมารดาอาสาเป็นการสร้างเครือข่ายของการช่วยเหลือที่เป็นส่วนของจิตอาสา ซึ่งมารดาเหล่านี้จะเป็นพี่เลี้ยงให้กับคุณแม่มือใหม่ที่ต้องเผชิญกับปัญหาต่างๆ ทั้งจากความไม่รู้ การขาดที่ปรึกษาที่พูดคุยด้วยภาษาที่ง่าย เป็นกันเอง ทำให้มีความสะดวกใจที่จะซักถาม ทำให้มารดามีความมั่นใจมากขึ้นในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

 

 

 

องค์กรหรือเครือข่ายที่สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่7

43760389

รศ.นพ.ภาวิน พัวพรพงษ์

           องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ที่ย่อมาจาก World Health Organization เป็นองค์กรภายใต้สหประชาชาติที่มีบทบาทในการดูแลเรื่องสุขภาพโดยเป็นผู้นำในด้านการวิจัยสุขภาพ กำหนดค่าปกติและค่ามาตรฐาน ให้ความคิดเห็นเชิงนโยบายตามหลักฐานเชิงประจักษ์ ให้ความช่วยเหลือทางด้านเทคนิคกับนานาประเทศ พร้อมติดตามและประเมินแนวโน้มของสุขภาพของประชาคมโลก ซึ่งจะมีส่วนหนึ่งของพันธกิจที่ต้องการลดการเสียชีวิตของโดยการดูแลเรื่องอาหารทารกและเด็กเล็ก ในส่วนนี้จะมีข้อมูลการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ประโยชน์ ข้อแนะนำ แนวทางการปฏิบัติในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เว็บไซต์ http://www.who.int/topics/breastfeeding/en/